Wie mag er tot de communie? (2)

De pastoor van Reusel heeft geweigerd de communie te geven aan deprins Carnaval die praktiserend homoseksueel is. In feite hoeft erniets te worden aangevuld aan het stukje over gescheidenen die de communie wordt geweigerd, want het gaat over hetzelfde.

Het is jammer dat de publieke discussie zich beperkt tot de visievan de kerk op homoseksualiteit. Want die is niet het probleem, zoalshet weigeren van de communie aan gescheidenen niet gaat over de visievan de kerk op scheiding.

Zelf ben ik onverdacht conservatief als ik een onderhand wxe9lirrelevante term mag gebruiken. Ik aanvaard het kerkelijke standpuntover homoseksualiteit en scheiding. Het zou veel uitleg vergen, wanthet is een dikke nota die je nu eenmaal helemaal in je op moet nemen.Als je alleen maar de conclusies leest snap je hem niet, want hij isniet in een one-liner te vatten. Niettemin zeg ik het hier nu maar toch-op het gevaar af niet begrepen te worden- om aannemelijk te maken dathet onderstaande niet voortkomt uit een verborgen agenda om te proberenhet kerkelijke standpunt onderuit te halen. Om het te polemisch en tekort door de bocht uit te drukken, mezelf ook schuldig makend aan deone-linercultuur: de kerk heeft gelijk.

Maar dan de eucharistie zelf. De katholieke visie behelst dat decommunie niet een symbool is dat de mens steunt in zijn zoektocht naarGod, maar in feite de ontmoeting met God zelf. Natuurlijk kan de kerkiemand helpen in zijn gewetensonderzoek, of hij wel klaar is voor dieontmoeting. Maar de mens die oprecht meent God te kunnen ontmoeten aande communiebank, voor zo iemand is er maar Exe9n die kan zeggen, dat hetniet door gaat, en dat is de Verlosser zelf want die is er zelf bij. En nooit een andere, feilbare mens.

Een priester die bewust zegt dat die ontmoeting niet kan, stelt zichdaarmee op de plaats van God. Het is inderdaad zo mooi beschreven doorFjodor Dostojewski in de gebroeders Karamazow waarin de Groot-Inquisiteur zegt dat hij de mensen een liedje geeft om te zingen, een fluitje om op te spelen. En die zijn dan tevreden. Waarom kom je ons na zoveel jaren weer lastig vallen? We hebben je niet meer nodig. Ik zal je morgenvroeg laten verbranden. Dixi …zegt de Inquisiteur tegen Jezus. De omgang van de kerk met hetsacrament zoals in Reusel wijst op hetzelfde: een kerk die buiten Jezusom de verlossing wil regelen en daarmee niet meer gelooft in watzijzelf doet. Zij gelooft dan niet meer in haar eigen wezen, hetwonder dat de eucharistie is. Het sacrament verwordt dan tot eeninstrument, waar Jezus bij gemist kan worden als kiespijn. Hij is danalleen maar lastig. Iemand die denkt een oprechte mens de communie tekunnen weigeren stelt zich boven Jezus zelf, zoals de Inquisiteur ookdeed. Ongeloof staat aan de basis hiervan en zo afficheert Dostojewskide Groot-Inquisiteur als de Satan zelf.

Zo’n vaart zal het in Reusel wel niet lopen. Er zijn genoegpsychologische redenen op te diepen uit de tegenwoordigeseminarie-ideologie om een kar vol verzachtende omstandigheden bijeente garen voor de pastoor van Reusel. Hij is zeker geen satan, maarwaarschijnlijk wel slachtoffer van een ideologie die hem het zichtverduistert op het wezen van het sacrament. Dat soort denken, mxe9xe9rwesters dan de kerk lief zou mogen zijn, vereenzelvigt zich met dekatholieke traditie, maar hoort er niet in thuis. Jammer, dat ook debisschop niet verwoordt wat talloze priesters in de kerk denken, in dewereldkerk wel te verstaan, want de communie wordt alleen geweigerd inhet Westen. Jammer ook dat zo vele anderen in verantwoordelijkeposities zwijgen, omdat zij de eenheid van de kerk stellen boven dewaarheid. Het weigeren van de communie aan al of niet vermeendezondaars -en dit ook nog als leer verkondigen ook- is een ketterij, vandie letterlijke en bloederige, middeleeuwse soort.

Wim Beurskens

1 March 2010
By allerhoogste on 10:41

Christus Koning

meer info: www.wimbeurskens.nl

De Dalai Lama verkondigt dat hij het opgeeft met de Chinezen. Iemand vond het een schok dat zox92n religieuze leider het bijltje erbij neergooit. Tegelijkertijd had hij gehoord dat ook moeder Teresa van Calcutta in de laatste jaren van haar leven ten prooi was geweest aan twijfel. Kan er een einde komen aan het geloof?

Vanzelfsprekend mag het religieuze leven zijn brandpunt niet vinden in een politiek ideaal. Wereldlijk succes is onafhankelijk van religie. Niettemin heeft het Tibetaans Boeddhisme nog nooit in zijn geschiedenis zo’n vlucht genomen als in onze tijd. Vroeger was het een beetje achterlijk. Je ziet het duidelijk in de biografie van de dertiende Dalai Lama en in de film seven years in Tibet. De veertiende Dalai Lama, de huidige, zegt het zelf. Er was een vermenging met de oude Bxf6n-religie en veel bijgeloof.

Het Boeddhisme zelf is door de Dalai Lama verspreid over de hele wereld, vooral in het Westen. Mxe9xe9r autoriteit en mxe9xe9r roem dan aan Tenzin Gyatso is in de recente geschiedenis aan vrijwel geen enkele religieuze leider toegevallen, uitgezonderd misschien aan Johannes Paulus II. Op de website van de Dalai Lama staat merkwaardigerwijs een hoofdstukje dignitaries met, hoogwaardigheidsbekleders ontmoet, maar daarop tref je wxe9l iedereen aan die in deze wereld iets voorstelt. Deze week sprak hij nog het Europees Parlement toe en vandaag wonden de Chinezen zich erover op dat hij met de Europese voorzitter Sarkozy sprak.

Dit alles was nooit gebeurd zonder de vermaledijde Chinezen zelf, die tenslotte natuurlijk toch aan het kortste eind zullen trekken. De tegenvaller is dat China nu een machtige medestander vindt in het Westen. Het wordt bejubeld omdat het naar de vrije markeconomie overgaat. In feite wordt het bejubeld, omdat het voor ons soort heidendom heeft gekozen. Het kan dus nog wel even duren, voordat de Dalai Lama zijn doel bereikt. Het kon wel eens in een volgend leven pas zijn. Daarom kan ik me zijn opmerking wel voorstellen. Maar dat er echt wat mis is, nee, dat geloof ik niet.

Politieke duisternis moet een mens kunnen verdragen, maar er bestaat ook zoiets als een duisternis van de ziel, die een mens doet twijfelen aan alles. Het is een soort duisternis die je alleen ziet bij de gelovige mens of bij hem die veroordeeld is te geloven, zoals hijzelf in het begin zegt, of bij de uitverkorene, zoals hij later zegt. De ordinaire depressie bij de gewone mens kan in het uiterste geval leiden tot een einde aan dit leven en is daarmee dus eindig. Iedereen heeft wel eens in gedachten aan het water gestaan, maar voor de gelovige mens is dat een kinderziekte.

De echte donkere nacht van de ziel eindigt niet met de dood. Leo Tolstoj had jarenlang in een schuurtje een stevig stuk touw liggen om niet te hoeven zoeken, als het een keer niet meer ging. Dat is het gedrag van een ongelovige of een dilettant, zoals de schrijver van oorlog en vrede zelf later ook inzag. Een ander voorbeeld is Ignatius van Loyola, die ooit in Manresa ten prooi aan scrupules uit het raam wilde springen. Nee, het soort donkere nacht waar men het hier over heeft eindigt niet met de dood. Je schiet met de dood niets op.

De mens die zich heeft overgegeven aan de Geliefde kan momenten hebben, dat Hij er niet lijkt te zijn. Juist de gelovige mens kent het lijden. Hij kent de ogenblikken dat er geen vertroosting is. En juist hij kan daar haast niet tegen. De weg loopt soms door de woestijn. Dat is echter niet de donkere nacht van de ziel, want je moet niet geloven om het lekkere gevoel dat het geeft. Lekker is het immers vaak wel. Thomas xe0 Kempis zegt echter, dat je zelfs dxe1t moet willen opgeven. Een mens moet voor de Geliefde zelfs dxe1t willen offeren, deze storm van glorie, die vaak opsteekt in de zoekende ziel. De gelovige moet juist als de militair willen sterven op het slagveld van zijn gevoelens. Je moet alles willen opgeven, dan ben je pas een dappere minnaar. Moest ik gaan door het dal van de schaduw des doods, kwaad zou ik niet vrezen. En zeker ook het lijf hoeft zich niet goed te voelen. Sterker nog, als het niet luistert moet er de karwats over. In andere tijden nam men dit laatste vaak zelfs letterlijk.

Teresa van Avila wil alles geven om de ontmoeting met haar Verlosser. Het lijden wat dit met zich mee brengt, heeft ze er graag voor over. En lijden is het … dat zegt ze vaak genoeg. Het is het beeld van de zoete verwonding in vele heiligenlevens. Het lijden kent Teresa goed, ook sinds ze weet dat ze verlost is, maar toch zijn er tijden uit haar leven, die ze nooit meer zou willen meemaken. En die hebben te maken met haar donkere nacht van de ziel.

Laatst was ik in San Giovanni Rotondo bij pater Pio, inmiddels de heilige Pio van Pietrelcina. Hij ligt daar nu open en bloot opgebaard, sinds eerder dit jaar zijn graf is geopend. Nog grotere mensenmenigten komen er nu op hem af. Op de doordeweekse, donkere dag in november dat wij er waren konden wij echter zxf3 naar hem toe lopen. De enige reden dat pater Pio daar nu op deze manier ligt is, omdat hij wist wat het was, die donkere nacht van de ziel.

We kwamen in een mis terecht waar een Ierse priester preekte. Het was al heel lang geleden, dat hij eens eerder in San Giovanni Rotondo was geweest. Wat hij er zich van herinnerde was een tekst van pater Pio die op het altaar was bevestigd, alleen zichtbaar voor de priester. The eucharist is the re-enactment of Calvary. De mysticus lijdt mee met Christus aan het altaar. Zo was ook het lijden van Teresa van Avila, maar toch is ook dit niet de donkere nacht, want iemand die dxe1t weet over de katholieke liturgie, die weet ook dat Christus hem nooit meer zal verlaten. Iemand die zoals Franciscus of pater Pio de stigmata heeft, zo iemand lijdt. De gestigmatiseerde lijdt. Maar zoals Teresa van Avila zegt, geeft zij aan dit lijden de voorkeur boven alles in de wereld. Pater Pio merkt in de film over hem op, dat hij in zijn leven geen dag rust heeft gekend. Maar met Franciscus van Assisi zegt hij ook, dat hij er geen xe9xe9n zou hebben willen missen. Johannes Paulus II heeft zeker ook zoiets gekend … een paus moet lijden. Mostra me la via … toon mij de weg … hoorde ik hem eens uitroepen, terwijl hij met bevende handen zijn staf omklemde. Dat was zeker autobiografisch. De weg die de paus daar zoekt is het grootste avontuur van het menselijk bestaan. Zij die hem tot het einde gaan, vinden de oplossing van la condition humaine. Want … al het andere zal U worden gegeven om niet. Het lijden van de gestigmatiseerde of het lijden van hem die veroordeeld is te geloven is dus niet de donkere nacht van de ziel.

Typische donkere nachten van de ziel zijn die van Hammarskjxf6ld, de vroege Kierkegaard, Thomas Merton op de Long Island Railroad en die van Tolstoj, wiens donkere nacht begon in de witgekalkte kamer van het posthuis van Arzamas. Bij de meeste erkende heiligen weet men niet veel van hun donkere nacht, want hij vindt plaats vxf3xf3r hun bekering en is daarmee weggezonken in de mist der hagiografie. Maar als je ernaar zoekt heb je aan een half woord genoeg. Bij Teresa van Avila kun je uit de autobiografie haar donkere nacht gemakkelijk reconstrueren.

De lijdende mysticus, de gestigmatiseerde, die toch wel wat gewend is, wil de donkere nacht nooit meer meemaken. Meestal hebben ze hem zelf dus ervaren. Sint Jan van het Kruis in de donkere kerker van Toledo, hij heeft er zijn donkere nacht gekend, maar hij heeft er ook zoveel licht gezien, dat hij bevrijd werd uit de kerker van zijn geest. De donkere nacht van de ziel heeft geleid tot hun bekering. Het is een lijden, groter wordt het door de mens niet gekend. En zelfs zij die echt weten wat lijden is, de heiligen en de martelaren, dxe1t soort lijden willen zij nooit meer. Op de brandstapel xe0 la bonheur, maar niet de donkere nacht van de ziel.

In het begin lijkt hij zonder enige zin of uitweg. Het is bij wijze van spreken de ruimtevaarder die weet dat de brandstof van zijn vaartuig niet meer toereikend is om weg te komen uit zijn eindeloze baan en maar wacht tot de zuurstof op is, met dit verschil dat in de donkere nacht van de ziel de zuurstof nooit op raakt. Het is de eeuwige kringloop om het niets … zoals iemand ooit zei, ik meen Hammarskjxf6ld. Voor die ziekte van de "eeuwige xadxadeenxadzaamheid", de sygdommen til dxf8den, de ziekte ten dode … van Kierkegaard, de donkere nacht van de ziel dus, bestaat er maar xe9xe9n geneesmidxaddel, maar dat werkt dan ook altijd.

Als je over deze onderwerpen van jezelf moet nadenken, word je wxe9l wat wereldvreemd. Laatst moest ik cadeautjes kopen voor Sinterklaas. Ik vind het altijd een kwelling om me te moeten voortslepen door de Hema, V&D en de Bijenkorf. Meestal beloof ik mijzelf dan een bidstond in een kerk aan het einde. Deze keer was dat weer eens bij de Moeder Gods Sterre der Zee. Gelukkig had ik veel aan mijn zus kunnen delegeren, want ik had haar man getrokken bij het loten. Maar iets bleef er toch over om zelf te doen. Dus stond ik bij de borstplaatjes-afdeling van de Hema. Het eigen personeel had blijkbaar waarde-bonnen gekregen en wisselde die in voor borstplaatjes en zo. Ik had toch zo met ze te doen. En ook met al die andere mensen die, gekleed in donkere, afgedragen kleren afgetobd langs de rekken sjokten en tegenover elkaar de prijzen vergeleken. Die arme, arme mensen die daar alles moesten uitzoeken en kopen. Kijk, dit is afgeprijsd. Dit kost maar 1,25. Dit jaar duurde het nog korter dan anders, voordat de sfeer te zwaar op me drukte en me de sacramentskapel van de Onze Lieve Vrouwe kerk in dreef. De donkere kerk met hier en daar een licht, dat weerkaatste op de zwarte, glimmende vloer. De kaarsen voor de beelden van de heiligen en de vele lichtjes voor de verweerde, oude pixebta die daar staat. Al die mooie dingen, welke even zo vele lichten zijn in die de donkere nacht, en hem ooit verdreven. He, he, wat een oase. En een gevoel van thuis. Na een uurtje voor het Heilig Sacrament heb ik me weer naar buiten gewaagd. Naar een nabij cafxe9, waar de mensen ineens weer heel anders waren. Vrolijker. De aardige kelner die de dubbelbock en de moules xe0 l’escargot bracht, alsof het een feestelijke gelegenheid was. En zelfs de drie geblondeerde dames met de luxe tassen uit speciaalzaken leken in dat cafxe9 toch geen typische slachtoffers van de koopzucht, xe9xe9n van de varianten immers van de kringloop om het niets. Zij leken het cafxe9 toch nog leuker te vinden dan de winkel en de tassen maar voor de aardigheid met zich mee te sjouwen. En dat is een goed teken. Toen ben ik nog een uurtje naar de Moeder Gods zelf gegaan en vervolgens naar huis met een behoorlijke voorraad borstplaatjes in drie kleuren, lichtbruin, donkerbruin en wit, en een nieuwe agenda voor mijzelf. Helemaal vertroost. Die vertroosting, dat had dus officieel niet gehoeven. Maar ik ben tenslotte ook geen heilige.

Wat die vervreemding betreft, soms zijn er inderdaad lichtpuntjes. Maar hele kleine soms, maar ze zijn er. Een paar dagen eerder zat ik midden in de nacht bij een sterfgeval en de mensen wisten niet hoe ze de Dela moesten bereiken. Ik wist dat er zo’n callcenter is. Daar zit altijd iemand met een fantastische stem voor zoiets. Die lijkt wel uit het hiernamaals zxe9lf te komen, inderdaad de l’outre-tombe of vanaf een roeibootje op het inkzwarte water van de Styx. De toon verandert niet, als de stem zich er als een terrixebr in vastbijt om alle gegevens uit de beller te krijgen. Dat is het lichtpuntje niet, maar ik vroeg aan telefonische inlichtingen om juist dit nummer. Na een ogenblik zegt de telefoniste … bedoelt U het nummer voor overlijdensmeldingen? Het was tenslotte in het holst van de nacht … ja … zeg ik. De stilte daarna duurde net wat te lang. Dat ogenblik te lang, dat gaf medegevoel door, want ze wist natuurlijk niet dat ik maar de dokter was. Dat was ook een lichtpuntje. Het kwam een fractie van een seconde te laat, dat … de computer helpt U verder. Ja, ja, lichtpuntjes zijn er genoeg in deze wereld, zelfs voor de wereldvreemde.

De donkere nacht is het begin van de ervaring van God. In onze tijden is dat meestal zo. Vroeger toen het geloof en de kerk alles doordrongen, konden mensen al in het klooster zitten, al van alles beleefd hebben met devotie en zo, terwijl het echte werk dan nog moest beginnen. Zoiets is Teresa van Lisieux waarschijnlijk overkomen, ook al was het toch wel bijzonder, dat zij aan paus Leo de dertiende tijdens een audixebntie onaangekondigd vroeg of zij met haar veertiende al in het klooster mocht. Dat was officieel niet toegestaan. De paus heeft waarschijnlijk gedacht dat het wichtje niet goed wijs was, want hij heeft er toen niets op gezegd. Op de weg terug naar Frankrijk heeft de familie zich nog gedragen als gewone bedevaartstoeristen. Zij zijn in Assisi langs geweest. Met de trein zijn ze aangekomen op het stationnetje, waar ik nu ook nog regelmatig kom. En vandaar met paard en wagen de heuvel van Assisi op. Laatst hoorde ik dat men haar ouders ook zalig wil verklaren. Haar vraag aan de paus was heel bijzonder voor een kind van veertien jaar, en zij ging ook werkelijk het klooster in, maar misschien was het God toch niet bijzonder genoeg, want Teresa van Lisieux heeft, zo zegt men, in het klooster nog lang in een Gottesfinsternis geleefd. En dit wordt dus ook gezegd van Moeder Teresa van Calcutta die haar spectaculaire goede werken deed. Het kan best zijn dat zij nog lang heeft gemeend, dat het God niet genoeg was.

De donkere nacht die tot verlossing leidt, dat is de echte donkere nacht van de ziel. De mens die dat meemaakt kan niet meer terug. Hij hangt wel tussen de hemel en de aarde, maar terug gaat niet meer. Dat kattenluik is hij gepasseerd. Daarom komt het ook niet voor dat iemand in deze toestand nog tot apostasie vervalt. Je bent voorbij het stadium dat niet geloven een optie is. Terug kan niet meer, maar hoe het verder moet, dat ziet hij ook niet. Het is de hel, zoals Kierkegaard, Tolstoj, Merton en Teresia ze hebben ervaren. Maar het is ook de plaats waar de mens beseft, dat hij verlost moet worden. Dat het op geen andere manier gaat dan door iets van buiten. Iets ongekends en onverwachts. Vooral iets onmogelijks ook. Een deus ex machina, die hij jammer genoeg pas herkent als hij er al is.

Een beetje jaloers ben ik wel op Ignatius van Loyola, die als hij de mis deed zo vaak zwom in een bad van tranen en dan niet kon spreken, maar misschien komt dat nog wel een keer. Zijn tranen onder de mis, zijn spirituele visioenen, zijn geestelijke inzichten, plotseling iets begrijpen wat je nooit begrepen hebt en wat niet onder woorden te brengen is, het licht zien, dat zijn ervaringen van de mens, die komt uit de donkere nacht van de ziel.

Want de donkere nacht van de ziel is echt akelig. Het is de afwezigheid van Christus bij iemand die niet zonder Christus kan. Met Hem meelopen naar de Schedelplaats en hetzelfde voelen als hij, dat is niet de donkere nacht van de ziel. De donkere nacht van de ziel is op die weg niet met Hem mee mogen. Er niet goed genoeg voor zijn. In deze toestand zijn ideexebn van schuld dus wegwijzers naar de verlossing. De mens die plotseling beseft dat hij zijn verlossing heeft gemist moet juist dit gaan zien als de eerste kier van een licht dat schijnt onder de donkere deuren door van de lange gang van zijn leven. Het maakt het allemaal nog veel erger, maar dan is bij wijze van spreken tenminste de diagnose al rond.

De donkere nacht van de ziel is bij velen te herkennen. Abu Hamid al-Ghazzali twijfelde aan zijn eigen verlossing en raakte daardoor in een geestelijke crisis. Dat is inderdaad het echte thema van deze donkere nacht. Al het andere is bij wijze van spreken peanuts. Het gemist hebben van het doel van je bestaan en de zin van je leven. De Geliefde die zich teleurgesteld van je heeft afgekeerd, terwijl hij grootse dingen met je voorhad. Alles, alles had je kunnen hebben, maar je hebt Anee@ gezegd. Nee, tegen liefde voor jou alleen. Zonder bijbedoeling, zomaar.

De profeten van weleer, de martelaren, de heiligen, en al de gewone mensen die dit beleefden hebben tenslotte toch nog God gezien, ook nog in dit leven. Als een phoenix zijn ze uit hun as herrezen. Misschien moet je daarom ook wel zeggen dat de donkere nacht van de ziel niet bestaat. Want als je hem krijgt, zul je tenslotte worden verlost. Maar dan zijn we al bij Kerstmis aangeland, terwijl de Advent nog moet beginnen. Als de inslag van de donkere nacht de ziel treft is zij al verlost. Het zou overigens geen kwaad kunnen indien ons dit reeds in het begin schriftelijk zoude worden medegedeeld, om eens te proberen met een Reviaanse zinswending de geliefde meester na te doen. Als de Heer die dagen niet verkort had, zou geen mens in leven blijven … zegt Jesaja. Zoals het ook staat in het vierde canongebed van de katholieke kerk … door ongehoorzaamheid aan U heeft hij Uw vriendschap verloren, maar Gij hebt hem niet aan het geweld van de dood overgeleverd, integendeel, Gij zijt hem met alle hulp tegemoet gesneld, zodat wie U zoeken wil, U reeds heeft gevonden. Als je verlossing nodig hebt dan word je ook verlost.

Christus Koning, wat moet je ermee … zo zucht de pastoor in zijn preek. Je vindt het niet in de foeilelijke Christus Koning beelden die uitgestrooid zijn over ons bisdom en over het onze niet alleen. Christus Koning is inderdaad een devotie-feest. Zoals het gesticht is door mensen die de verlossing ooit ervoeren. Die hem gehoord hebben, die klop op de deur, van welke zij nooit meer hadden verwacht dat hij zich ooit nog eens zou openen. Het is de totaal onverwachte tik op het venster van die arme ruimtevaarder.

Over de donkere nacht van de ziel zegt de Boeddha … such is a diseaxadse which needs a Buddha’s cuxadring . Of in de woorden van Hammarskjxf6ld … zo niets je echter meer kan troosten dan God, waarlijk, zo troost Hij je ook, of in de woorxadden van Jesaja … weet gij het dan niet? Hoort gij het soms niet? Werd het U niet verkondigd vanaf den beginne? Hebt gij het niet begrexadpen sinds de grondxadvesxadting der wexadreld ( Jesaja 40,21)? De donkere nacht van de ziel, waar Jezus zxe8lf zelfs van zegt … sommige duivels zijn alleen uit te drijven door bidden en vasten. De donkere nacht van de ziel begint niet zonder dat God er voor jou ook al een einde aan heeft gedacht. Het ouderwetse lied van Christus Koning is zo’n echte meestamper. Daarom wordt het nog gezongen. Je kunt er niet omheen. Hoewel, voor de mens die de dageraad ziet gloren aan het einde van zijn donkere nacht is de tekst helemaal niet zo ouderwets en het is inderdaad een meestamper, reeds als tekst alleen al …

Aan U o Koning der eeuwenaan U blijf de zegekroon.Onsterflijk schittert uw gloriedoor alle haat en hoon!De volkeren verdwijnen,maar luider klinkt ons lied:De wereldzon blijft schijnen,haar glanzen sterven niet!Hoor! jublend nadren de eeuwenmet psalmen vol hoger gloed.In brede koren weerklinkenden Koning hulden groet!Hoe schateren hun zangen,langs aarden luchtgebied:De Koning aller erezij leven, liefden lied!

4 January 2009
By allerhoogste on 17:55

Over de kredietcrisis

(meer info: www.wimbeurskens.nl)

In deze dagen vraagt men zich wel eens af wat de werkelijke waarde is van onze economie. Er is mij verzekerd dat de AEX niet onder de nul kan zakken. Straks krijg ik nog gelijk dat ik alles meteen opmaak, want een arbeider is zijn loon waard en de toekomst kun je niet kopen. Hoewel ik wel aan een pensioenfonds moet betalen. Dat zeg ik eerlijk.
Men is er enkele jaren geleden al achter gekomen wat de waarde is van de elektronische communicatie-hype. We weten inmiddels dat je in een hutje in Afrika of in een voorstad van Calcutta kunt verhongeren, terwijl je een TV hebt, aangesloten bent op het internet en in het bezit van enkele mobiele telefoons. De Hmong in Noord-Thailand hebben schotel-antennes op het dak van hun op inzakken staande woningen. Dus die communicatie-gadgets zijn al niets waard. Zij worden met de miljoenen tegelijk uit robots gespuwd, terwijl de kennis erachter al lang ontwikkeld en betaald is. En voor het communiceren baten ze ook niets, maar daar moeten we, geloof ik, nog achter komen.
De economie kan dus het aanzien van een haast dubbele waarde hebben -toen de Aex nog op 700 stond-, terwijl het in feite een zeepbel blijkt te zijn. En ik vraag me ook wel eens af, leek als ik ben, wat de waarde is van de economie in de plaats waar ik werk als huisarts? Of die van mijn praktijkbevolking? In ieder geval niet voldoende om allen die niet werken – en dat zijn de meesten, zij het voornamelijk om een goede reden – te onderhouden. Als er geen geld was, wat moesten ze dan?
Dus de beurs wordt de laatste tijd opgebouwd uit computerbestanden, die geen relatie meer hebben tot de werkelijkheid. De enorme schommelingen gaan niet meer over iets dat substantie heeft. De ABN is binnen xe9xe9n jaar tientallen miljarden in waarde gezakt, terwijl er hetzelfde werk wordt gedaan. Eens heb je iets, dan heb je niets. Zo zit inderdaad een casino in elkaar. De beurs is een speelhol geworden met de goktafels rechtop. En in Amerika hebben de banken mensen hypotheken aangepraat, die zxf3 ingewikkeld in elkaar zaten, dat zij zich ongemerkt levenslang in slavernij begaven of nu dakloos zijn geworden.
Ja, men heeft het gevoel, dat men naar iets slechts zit te kijken, anders dan wanneer je naar het nieuws over een erge orkaan of een zware aardbeving kijkt. Bij de kredietcrisis komt niet de vraag van de theodicee op. Hoe kan God dit toelaten? We zijn het zeker op de een of andere manier zelf schuld. We kunnen zelf van onze gemeenschap een paradijs of een hel maken. Daaronder valt het, dat is wel zeker, want alles lijkt gebaseerd op hebzucht. Voor een paar tienden van procenten rente mxe9xe9r zetten mensen hun geld op onsolide banken. Gemeentelijke specialisten zetten miljoenen op een bank van een gemeenschap die niet groter is dan de helft van Amsterdam. Nick Leeson kon een hele bank failliet laten gaan. Veel mensen die aan het roer zitten hebben blijkbaar de mentaliteit van een speler aan de goktafel.
En dan de enorme bonussen en salarissen, dat is natuurlijk gewone ouderwetse criminaliteit, waar vroeger oorlogen en revoluties om begonnen. De oude adel in Rusland heeft zoiets ontzettend lang volgehouden door te zeggen dat het zo hoorde. En men heeft het lang geloofd, totdat het een keer helemaal mis ging. Zoals Onno Ruding laatst op de TV zei dat hij een salaris van een miljoen heel normaal vond. Dat gelooft men en heeft er zelfs bewondering voor, zolang je er maar koddig genoeg bij kijkt.
Nu krijg je het ook, dat mensen hun gokschulden proberen te verhalen op hen die nog wat hebben. Het is ook een goede aanleiding om de ouwelui uit te schudden of laat ons zeggen een collecte te houden onder hen. De belegger in Europa is al de Amerikaanse schulden aan het betalen. En de collecte kan nu worden gehouden …, zoals bij ons de emeritus-priester altijd zegt tijdens de mis. George Bush is inmiddels ook alweer komen bedelen om zijn oorlogen betaald te krijgen. Het is een probleem van ons allemaal. Terwijl de Verenigde Staten 10.000 miljard dollar schuld hebben. Dit moet toch zuur zijn voor de arme landen, of zelfs maar voor de bevolking van Zuid-Amerika. En de Amerikaan zelf schijnt het helemaal niet te deren, zo hoor ik van iemand die nog pas in de Verenigde Staten is geweest. Ongetwijfeld een voorbode van een kom het maar halen in de toekomst. Je voelt het aankomen. Het is de arrogantie van degenen die hebben en die niet weten wat er in de geschiedenisboeken staat.
Een paar jaar geleden zei een deskundige tegen mij … het is niet goed dat er zoveel in handen is van de aandeelhouders. Ook zonder de nieuwe problemen is de beurs er toch voor bedoeld onevenredig veel geld te verdienen aan andermans arbeid. Als dat niet zo is, dan kun je je geld net zo goed gewoon uitlenen. Moeten we misschien terug naar de oude Bijbelse economie? Als iemand geld nodig heeft voor een bedrijfje geef je het hem, zonder rente ervoor te vragen en zonder winst ervoor terug te verwachten. Alleen moet hij zijn schuld een keertje terugbetalen, desnoods met zijn eigen arbeid. Of die van de vroege christelijke gemeenschappen, waar alles werd gedeeld? Of moeten we straks misschien nog Islamitisch gaan bankieren? Dat zou wel komisch zijn. Dan is de duivel is toch zeker wel door de achterdeur binnen geslopen. Of zouden er niet tenminste banken moeten bestaan die je geld gewoon bewaren in plaats van het te vergokken? Al het andere is stelen? Nee, dan ben ik een communist en dat wil ik nu ook weer niet.
Mijn oma, een Duitse die rond 1930 naar Nederland emigreerde, omdat zij een Nederlandse man had, heeft twee maal in haar leven het geld kapot zien gaan. Na de Eerste Wereldoorlog in Duitsland en na de Tweede in Nederland. Ik heb nog Reichsmarken van haar. Lappen papier die niets waard waren. Op het einde van haar leven had oma niets meer met geld. Dat had ze afgeleerd.
We zijn opgegroeid met het idee, dat de mensen vroeger nu eenmaal arm waren, maar dat is natuurlijk helemaal niet zo. De Bijbelse economie bijvoorbeeld was niet arm, veel Afrikaanse economiexebn evenmin, totdat wij kwamen. Waar we aan terugdenken was een recessie, die van de dertiger jaren en aan de armoede van Duitsland na de Eerste Wereldoorlog. En dat ging ver, denk maar aan de kindersterfte in die tijd. Maar eerder was het beter. Echte armoede is natuurlijk ook vooral ontstaan met de industrixeble revolutie en de kapitalistische economie. En met de opkomst van de grote steden. Leo Tolstoj had op het einde van de negentiende eeuw een huis in Moskou, maar hij kon er niet leven, omdat hij zag wat er met de gewone mens gebeurde in zijn nieuwe slavernij, terwijl hij net de oude had afgeschaft op Jasnaja Poljana, zijn landgoed bij Toela. Zijn vrouw ging er dan maar weer heen terug, want in Moskou was er niets met hem aan te vangen. De derde wereld is ontstaan door een globale economie die oude structuren opbrak. Als U meer dan 1650 euro bezit bent U rijker dan de helft van de mensen op aarde … zag ik deze week op een poster. Wat die 1650 ooit nog waard zullen zijn, want iets zullen we toch wel merken van die kredietcrisis?
Bij ons thuis hangt een foto uit de tijd dat de familie nog in Duitsland woonde, gemaakt door een rondreizende fotograaf. Het is een wel een heel schamel troepje, dat daar voor het kleine huis aan de weg staat. En ze waren er natuurlijk niet op gekleed, want de fotograaf kwam langs de deur op een gewone, doordeweekse dag. Het moet geweest zijn in 1928 of in 1926. Het is namelijk de vraag of het kindje in de kaduke kinderwagen Sjengske was die op vierjarige leeftijd van schrik stierf, toen hij de schuur zag afbranden, of reeds mijn jongste oom, toen Sjengske er al niet meer was.
Wat is die kredietcrisis toch een saai onderwerp. Want de religieuze mens moet er natuurlijk over schrijven hoe je de hemel op aarde kunt krijgen en dan zijn we hier toch ver van de weg geraakt. Aan de goktafel hoort hij zich niet te vertonen. Dat was ook de zwakke plek van Fjodor Dostojewski, waar hij zoveel onder geleden heeft. Ooit beschrijft hij hoe onweerstaanbaar hij het speelhuis van een of ander Duits kuuroord – het was Baden- Baden, meen ik – werd binnen getrokken en hoe hij uren later naar buiten wankelde, een fortuin lichter en een geest zo zwaar als de halve aarde. Het was xe9xe9n van zijn zonden. Geen stap zou ikzelf over de drempel van een casino moeten zetten. Ikzelf zou zxf3 alles kwijt zijn. En op de beurs was ik dan inmiddels ook al zover.
Bah, bah, wat een verhaal. Ik moet er toch een christelijke draai aan geven, anders past het niet op deze bladzijden of is het gewoon gemopper. Het doet me dan denken aan Tolstoj die in zijn oorlog en vrede een belangwekkende visie op de geschiedenis ontvouwde, de enig juiste volgens mij, namelijk de volstrekte onbelangrijkheid van de leidersfiguur. Toch heeft hij later spijt gehad van deze uitweidingen en dit soort gefilosofeer. Nadenken en schrijven over de kredietcrisis is een verleiding voor de monnik, die ik toch probeer te zijn. Het heeft geen zin en het is een verspilling van tijd. Daarom trokken ze vroeger ook naar de eenzaamheid, om van dit soort verleidingen verschoond te blijven en hadden ze geen bezit. Hongersnoden komen nu eenmaal over het land en je weet niet waar ze vandaan komen. Zo is nu eenmaal het leven.
Maar wat moeten we dan? Mijn oma heeft toch proberen te leven. Toen ze al heel oud was heeft ze nog friet moeten leren maken, omdat onze moeder gestorven was en ze bij ons inwoonde. Daar slaagde ze niet zo goed in, omdat het haar niet aan het verstand te brengen was dat je frites twee keer moet bakken. Maar toch, we waardeerden de poging, hoewel het ons moeite kostte dit te laten blijken in het zicht van die slappe, bleke frietjes. Van onze kleine wereld een paradijs maken. Dat ligt in de macht van de mens. Hij kan vandaag beginnen en dan heeft hij morgen al succes en het is pas morgen, omdat hij x91s nachts nu eenmaal in zijn bed ligt. Anders was het al vannacht.

Om met Jesaja te spreken …

Komt allen die dorst hebt, hier is water,
en gij, die geen geld hebt,
komt, koopt koren en eet zonder geld,
en drinkt zonder betaling wijn en melk.
( Jesaja, 55,1)

29 October 2008
By allerhoogste on 16:54

Olympische Spelen

(meer info: www.wimbeurskens.nl)

Wim Beurskens

(afbeelding: schilderij in Tretjakow galerij van arme kinderen die hard moeten werken)

Bij enkele dames die ik bezocht kreeg ik gistermiddag een folder onder de neus over een katholiek project voor vondelingen in China. De pater die erover gaat had er juist zelf in Steijl over gesproken. Exe9n procent van de bevolking in China is ondergronds katholiek en xe9xe9n procent is lid van de nationale katholieke kerk. Maar goed, zei ik, dat de paus zich tegen de nationale katholieke kerk in China heeft uitgesproken. Want afhankelijkheid van een regiem als dat van China is wel het laatste wat de kerk kan gebruiken. Maar daar waren de dames het niet mee eens. De katholieken in de nationale kerk zijn echte katholieken en ze kunnen niet anders. Een vader van een gezin bij de ondergrondse kerk kan de kost niet meer verdienen. Niet iedereen kan het zich permitteren bij een schuilkerk te zijn. En we hebben gezien wat er met de Falun Gong is gebeurd. En ze zijn toch allemaal vxf3xf3r de paus … werd er nog aan toegevoegd. De beide kanten van de kerk lijken ook nogal verstrengeld. Hier zal wel weer zox92n katholieke list in het spel zijn. Waarschijnlijk wordt er een rookscherm opgetrokken dat veel meer eenheid verbergt dan nu wordt vermoed. Als China eens verandert, kan dat mooi allemaal ineens worden verenigd en gelegaliseerd.
Het deed me denken aan een reis door Rusland in de tachtiger jaren. Menig toerist zag achter iedere pilaar een KGB-agent, maar je merkte dat de gewone Rus het regiem allang had afgeschreven, voor zover hij er ooit in geloofd had. We waren eens met de bus op weg naar de Tretjakow-galerij in Moskou. In dat museum hangen alleen de Russen, de ziel van het oude Rusland met de eindeloze berkenbossen, waar de groten van de Russische kunst uiteindelijk God vonden. Toen we in de bus vroegen waar we eruit moesten begonnen ook anderen zich ermee te bemoeien. De Tretjakow was wel het mooiste waar je in Moskou naar toe kon gaan, daar waren ze het allemaal over eens. En iemand werd afgevaardigd om ons van de halte naar het museum te brengen.
In China was dat in diezelfde tijd anders. Daar had je het idee, dat het anti-religieuze denken de bevolking nog tot in de diepste porixebn zat. De mensen geloofden er zelf in. Dat maakt het voor schuilkerken extra gevaarlijk door collaborateurs en informanten en dat schijnt nu ook nog zo te zijn. Een gids die we meemaakten kon haar lachten haast niet houden toen ze iets moest vertellen over het Boeddhisme, zox92n onzin vond ze het.
Dat werk van die pater, ja, dat maakt wxe9l verschil. Gutta cavat lapidem, de druppel holt de steen uit. En niets anders. Zeker niet het instituut van media en politiek uit het Westen, dat nu zo tekeer gaat tegen China. Hun onmacht is zonneklaar. Ik doe ze maar voor het gemak op xe9xe9n hoop, want er is te weinig verschil om van twee instituten te kunnen spreken. Het kunstmatige verschil is er alleen maar om elkaar in leven te houden. De politici die voor de camera moeten bevallen van hun tekst, dat ze bij de Chinese leiders de mensenrechten ter sprake hebben gebracht -tot groot amusement ongetwijfeld van deze laatsten-, die maken geen verschil. En evenmin de westerse media die nu voor de sporters de Olympische Spelen proberen te bederven. Beide kunnen helemaal geen kwaad voor het huidige China. Het regiem en zijn filosofen herkennen zonder twijfel de verwantschap met het Westen en het ene heidendom hoeft het andere niet ervan te overtuigen hoezeer ze feitelijk op elkaar lijken. Handel is het allerbelangrijkste. Of wie denkt er dat ons systeem geen mensenlevens kost?
De Dalai Lama vindt het fijn dat de Olympische Spelen in Peking zijn. Daar zal wel iets goeds van komen. Erica Terpstra vindt het ook fijn. En tegen twee zox92n mensen moet je je niet willen verzetten. Sommigen hebben recht van spreken. Het doet me denken aan de opmerking die Mao-Tse-Toeng in een privxe9-onderhoud maakte tegen de jonge Dalai Lama, toen die een jaar in Peking was geweest. Je gelooft toch zelf niet in die onzin? In horreur is hij toen maar terug gegaan naar Tibet om niet erg lang daarna te moeten vluchten naar India. Om daar tenslotte te zien hoe het Tibetaans Boeddhisme zijn grootste vlucht in de geschiedenis maakt. Menig Tibetaans Boeddhist moet er toch verbaasd om staan dat hij zxf3 belangrijk geworden is. Alleen dxe9ze druppel die de steen uitholt heeft echte macht in de wereld. Van die kant moet het komen. En die macht is onoverwinnelijk en onweerstaanbaar. Dat mensen daar in China langs de straten gaan en zox92n kleine kindje in een doos langs de weg oppakken en het gewoon opvoeden zonder commentaar en zonder oordeel, daar kan niemand tegenop. Ook de geschiedenis niet. Nee, daar is werkelijk niets tegen te beginnen.

18 August 2008
By allerhoogste on 10:19

Profetisch getuigen

meer info: www.wimbeurskens.nl

Misschien zijn er wel wat meer mensen in de kerk, maar probeer er toch maar een paar over te houden. De pastoor heeft het over Moederdag en over Pinksteren, want die vallen samen dit jaar. Alle vrouwen krijgen een witte roos mee naar huis, maar er zijn er misschien te weinig. In ieder geval geen roos aan mannen die er een vragen voor een thuis gebleven echtgenote. Had ze maar moeten komen. De katholieke oplossing die ik voorstel … alleen aan moeders met drie of meer kinderen … wordt verworpen. Uiteindelijk blijkt de kerk inderdaad vol te zitten en hebben we er te weinig. Maar de laatste vrouwen gaan met een manmoedig …hoeft niet … de kerk uit.

Het zat dus vol met Pinksteren bij ons. Het is het derde en laatste hoogfeest van het kerkelijk jaar. Ze gaan alle drie over Jezus. God zelf heeft geen hoogfeest. Hemelvaart ligt er zox92n beetje tussen in en Jezus zegt daar meteen bij … Ik zal met U zijn tot aan het uiteinde der aarde … en … waar twee of meer bijeen zijn in Mijn naam ben Ik in hun midden. Jezus zal er dus toch zijn, altijd, waar we ook zijn. De groten van de geest uit de geschiedenis van de kerk worden niet moe te zeggen, hoe letterlijk dit genomen moet worden. Niet zomaar symbolisch. En in de katholieke liturgie vormt dit besef haar grondslag

Jezus is verrezen en met zijn hemelvaart verdwijnt zijn lichaam. Maar Hijzelf is gebleven. Dat wordt met Pinksteren gevierd. Er is het vraagstuk van het filioque; of namelijk de Geest, de derde persoon uit de Drie-eenheid, nu alleen uit God of ook uit Jezus voortkomt. Grote breinen hebben zich er het hoofd over gebroken en concilies zijn erover gevoerd. Mij lijkt dat ook Jezus de Geest voortbrengt en net zoveel Geest is als God. Qui ex patre filioque procedit … die ( de Geest) voortkomt uit de Vader en de Zoon. Als de Geest alleen uit God voortkomt, dan lijkt hij meer op wat de mens van God merkt dan op een zelfstandige persoon, zoals hij in de Drie-eenheid wordt genoemd. Het schisma van 1054 heeft juist het etiket van dit dilemma opgeplakt gekregen. Het verlenen van een goddelijke staat aan Jezus leverde dus allerlei moeilijkheden op.

De Moslim bijvoorbeeld kent al deze problemen niet. Die zal zeggen, dat hij alles met God zelf beleeft. Tussen Geest en God zal hij geen verschil zien. Hij zal zeker betwisten dat er iets aan zijn religieuze ervaring schort omdat hij Jezus alleen als groot profeet ziet, de aartsvader gelijk. Mohammed heeft nooit de status van Jezus gekregen. Hij is ongetwijfeld in het paradijs, maar hij doet niets meer. Dit verschil wordt in de christelijke wereld als wezenlijk gezien. De fout zit hem er niet in, dat de Christen wel of geen gelijk heeft. Het gaat erom dat deze vergelijking xfcberhaupt wordt getrokken, en dan nog wel op het voertuig van de logica, terwijl het mysterie ons hier een eerbiedig zwijgen moest opleggen. Alleen, als het zwijgen de verhulling is van een superioriteitsgevoel van de Christen, dan moet er toch weer gesproken worden. En dan moet worden gezegd dat Pinksteren in alle andere religies ook terug te vinden is.

De kleur in de mis met Pinksteren is rood. Dat is niet alleen de kleur van het vuur van de begeestering, maar ook de kleur van het bloed. Als een martelaar herdacht wordt, is de kleur ook rood. Het woord martelaar komt van martyrium, getuigenis, een woord dat het Latijn uit het Grieks heeft overgenomen. Een martelaar heeft dus getuigenis afgelegd en heeft dat met zijn bloed moeten bekopen. Titus Brandsma trok tijdens de oorlog met de trein getuigend door Nederland en hij moest hierom sterven in Dachau. Dat is juist waar Pinksteren toe oproept. Het getuigenis dat de ware gelovige aflegt is een boodschap van vrede en liefde. Als hij het serieus aanpakt, leidt dit van de weeromstuit juist vaak tot het martelaarschap. In de hele geschiedenis van de kerk, te beginnen met de apostelen, is met hart en ziel spreken over deze boodschap levensgevaarlijk gebleken. Het rood van Pinksteren en het rood van de martelaar hebben dus eenzelfde bron. Het gaat over hetzelfde.

De pastoor zei vanmorgen nog dat Pinksteren het meest noodlijdende feest van onze tijd is. Dat is zeker zo. Maar misschien is dat wel van alle tijden. Je open stellen voor de geest van Pinksteren is het moeilijkste wat er is. Het vraagt een totale ommekeer en geloven in het onmogelijke. Gaan door het vuur voor de liefde, zoals in het bekende liedje … Geest die vuur en liefde zijt … De vurige tongen daalden niet alleen neer op het hoofd van de apostelen, maar ook op dat van iedere mens na hen. Niet alleen van de een of de andere profeet werd de tong aangeraakt door vurige kolen, maar de engel tast in de sintels voor elke mens. Net zoals de profeet wil hij dan tegenspartelen, maar uiteindelijk is er geen ontkomen aan. Sinds Pinksteren is iedere mens geroepen.

Eveneens voor de kerk zelf, als instituut, is het een moeilijk feest. Het vergt overgave, vertrouwen en geloof, terwijl de kerk toch graag de touwtjes in handen houdt. Juist misschien wel in deze tijd. Het gevaar is dat control de plaats inneemt van de Geest en tenslotte is die er dan niet meer. Want de Geest houdt niet van concurrentie. Net als de God van het Oude Testament: Hij is een jaloerse God. Je kiest voor de Geest of voor control. Allebei tegelijk gaat niet. Het gebed met allerlei voorbehoud wordt zeker niet verhoord. Een kerk die kiest voor controle en structuur maakt zichzelf tot een instituut, zoals alle andere instituten van de westerse wereld. Die moeten het ook allemaal hebben van control en contracten. Werkers in de gezondheidszorg schrijven zich suf in hun klappers en dan moet er nog gewerkt worden ook. Daar komen ze dan niet meer aan toe. Weg met alle papier en geloven in hetzelfde idee. Elkaar vertrouwen, dat is de geest van Pinksteren, maar wie durft dat nu nog aan?

Een katholieke kerk, die gelooft in de geest van Pinksteren, moet zich vooral niet aanpassen aan de westerse wereld. Aanpassen aan de tijd en met de tijd meegaan zijn drogredenen uit het Westerse denken zelf. De kerk zou bijvoorbeeld in de val kunnen lopen door op alle strijdpunten toe te geven aan wat de westerse wereld van haar vraagt. In zox92n onwaarschijnlijke loop der gebeurtenissen zou zij slechts vervallen tot de lege kerken van het liberale protestantisme en dat is een stuk leger dan de kerk nu al is.

De kerk denkt graag van zichzelf, dat zij het slecht doet in de westerse wereld omdat zij een boodschap brengt die het Westen onwelgevallig is. Feitelijk doet de kerk het slecht omdat zij nog te veel lijkt op de wereld waar ze midden in staat. Zij heeft de moed en het geloof niet om echt te getuigen. En zij wil het ook niet, want dat is veel te onveilig. Met Pinksteren is zox92n houding vloeken in de kerk. Geloven is risico nemen en vertrouwen dat de Geest alles ten goede keert. Het is altijd ook een sprong in het duister, een all systems down. Omdat die moed ons ontbreekt, zijn we niet veel beter dan de maatschappij, waartegen we alleen maar durven te zeggen dat abortus en euthanasie niet mogen. En dat is volkomen ongevaarlijk.

Wat is dat, getuigen? Dat is dus niet alleen maar zeggen waar de gelovige allemaal tegen is, hoewel de kerk wel vaak in die hoek wordt gedreven. De kerk zou de veel radicalere andere keuze moeten verwoorden. En dan niet zo suffig en zo soft, zo voorzichtig. Wanneer krijgen we eindelijk eens een katholieke populist? Een echt wild beest, een soort Bolkestein? Wie durft er nu eens echt pittig onze relatie met de Islam te benoemen? Of dat ieder slachtoffer van onze prestatie-maatschappij altijd nog een optie heeft, die geluk brengt. Het alternatief tegenover het materialisme? Het ongeloof? De 24 uurs economie? Over Geert en Rita? Dat hoeft och niet allemaal van een enkele paus te komen? Want Johannes Paulus II was natuurlijk wel een echte profeet.

De kerk die gericht is op control heeft met Jezus weinig te maken en nog minder met de Heilige Geest. Van het instituut moet er niet te veel Pinksteren zijn en dat breekt het nu op. Te veel op safe spelen als kerk, dan roep je de grootste rampen over jezelf af. Het onmogelijke geloven, namelijk dat de liefde alles vermag en dat Jezus zijn kerk werkelijk geen ogenblik uit het zicht laat; dat is moeilijk, maar het wordt wxe9l van ons gevraagd en het kost soms ook bloed. Maar toch, alleen op dit vehikel is de kerk ooit vooruit gekomen.

Als het de Geest te veel toelaat, dat verliest het instituut misschien de controle, dat is de angst. Want Jezus kun je ordenen. Tot en met Pasen heeft de kerk alles in handen. Het staat precies vast, wat er over Jezus is geopenbaard, wat de Da Vinci-code ook moge beweren. Daar kun je een hele structuur op bouwen en dat is ook gebeurd. Het begon al in de vroegste tijden met de concilies die over Christus gingen, Nicea, Efese, Constantinopel en Chalcedon in de vierde en de vijfde eeuw. Maar wat Jezus na zijn hemelvaart nog doet, dat heb je niet in de hand als kerk en dat is griezelig. De Geest maakt voor de mens een onmiddellijk zicht op God en op Jezus mogelijk. En waar dat toe leidt is niet te voorspellen, want de Geest waait waarheen hij wil. Mensen die Jezus regelmatig ontmoeten zijn een bedreiging voor de kerk, althans dat denkt ze. Zij houdt niet van achterdeurtjes naar de hemel. Teresa van Avila kwam Zijne Majesteit dikwijls tegen. Die maakte haar dan van alles duidelijk en het instituut had het nakijken. Dat is ook het verwijt van Fjodor Dostojewski aan de kerk. De Groot-Inquisiteur uit zijn verhaal kwam Jezus in Sevilla tegen en hij liet hem terstond op de brandstapel opstoken, de lastpost.

De kerk komt van Pinksteren niet af. Het hoort erbij en het valt niet af te schaffen. Want als je Jezus verheft tot God, dan heb je de Geest en de Drie-eenheid nodig. Soms wil de kerk van twee walletjes eten, maar het moet van drie. Jezus en God zouden haar genoeg zijn voor het dagelijkse gebruik, maar het filioque waar de kerk van het Westen zo voor gestreden heeft is een onvermijdelijke werkelijkheid. Als Jezus God is, dan is hij ook nu nog benaderbaar en dat heb je met een profeet niet. Geen Moslim krijgt een verschijning van Mohammed. Niemand bidt ooit tot de profeet. Dus met het verheffen van Jezus heeft de kerk zich iets op de hals gehaald waar ze niet van af komt. Jezus maakt het instituut mogelijk. Hij laat het de fabelachtigste vluchten maken in de geschiedenis, maar laat het instituut Pinksteren niet meer toe dan is het geraas waarmee het instort oorverdovend. Dat is in de geschiedenis dan ook vaak genoeg gebeurd, voor een tijdje. Je ziet het als voorbeeld in het klein soms ook in de westerse seminaries. Zij zijn zo gericht op gehoorzaamheid, dat er voor de Geest geen plaats meer is. En de gehoorzaamheid wil dan ook nog wel eens spectaculair verdampen, zoals we zo vaak in onze geliefde kerk van Limburg moeten meemaken. Anderzijds heeft de Geest gelukkig ook hier nog bij menigeen zo zijn sluipwegen om door een zij-ingang weer binnen te komen. Jezus is de kracht van de kerk. Hij is haar bestaansrecht, maar zonder de Geest keert hij haar de rug toe. Alleen maar defensief leven, dat gaat niet. De Geest zal zijn deel opeisen, Godzijdank.

De drie-eenheid is zo moeilijk uit te leggen … zo preken de pastoors vaak en zo zuchten de theologen. De twee-eenheid is moeilijk, de drie-eenheid niet. God en de Geest zijn zonder Jezus niet te scheiden. En Jezus kan niet God zijn zonder de Geest. De Jezus uit de geschiedenis is immers weg. Maar de Jezus die God is kan niet weg zijn. De Geest, die ook uit Jezus voortkomt, zorgt ervoor dat het geloof van een kind meer is dan het geloof van vele theologen en pastoors bij elkaar en dat is voor hun iets om grijze haren van te krijgen. In de kerk leeft vaak het idee, dat het sacramentele leven voldoende is. Hoewel de grootsheid ervan niet met een menselijke pen kan worden beschreven, is dit toch niet waar. Er is nog altijd de uitdaging van Pinksteren, zonder welk vuur de kerk niet kan bestaan. De teloorgang van de kerk in het Westen heeft hiermee te maken. Gehoorzaamheid en bewaking van het proces is echt niet alles. Daarmee ben je westerser dan het Westen en roomser dan de paus. Jezus zelf is tijdens zijn eigen leven hard genoeg te keer gegaan tegen zo=n soort geesteshouding.

De kerk getuigt dus wel een beetje, maar niet al te vurig en niet al te bloederig en dat zal toch moeten. Profetisch getuigen kun je het noemen. Pinksteren is het feest dat ons oproept profetisch te getuigen. Daartoe is de mens in staat met de hulp van de Heilige Geest. En die komt voort uit God en uit de Jezus die rond liep in Palestina. Jezus zelf staat naast ons, bij alles wat we doen. Johannes was niet treurig daar in de grot op Patmos, want hij was niet alleen. Prochoros, zijn leerling, was bij hem, maar ook Jezus zelf. En zo kwam hij tot het lyrische geschrift van de Apokalyps, dat een stralend getuigenis is van de oplossing van het onoplosbare. En Hij zal alle tranen van hun ogen afwissen en de dood zal niet meer zijn … wie dorst heeft zal Ik te drinken geven uit de bron van het water des levens, om niet. Wie overwint zal dit alle krijgen, en ik zal zijn God zijn en hij mijn zoon.

Er is geen grotere macht dan de macht van het idee. Dat gaat uit boven alle control en wantrouwen. Veel eerste christenen zijn bloedgetuigen, terwijl het toch een alleen maar ging om een boodschap van vrede en liefde. Het vuur van Pinksteren kan een mens opbranden. En toch vindt die mens tenslotte alles. De droefheid van de Emmaxfcsganger is omgeslagen in de vreugde van de mens, die niets meer kan gebeuren. Met hun somber gemoed na die laatste dagen in Jeruzalem vroegen zij aan de geheimzinnige reisgezel, die hun achter op liep en veinsde voort te moeten, toch niet verder te gaan en met hen samen die avond te eten. Die uren bij het licht van de kaars in de herberg zijn de vertroosting van hun leven geworden. Zij herkenden hem aan het breken van het brood en hij is toen voor altijd gebleven en nooit meer weg gegaan. De geest van Pinksteren is de begeestering voor de mens om fantastische dingen te doen, om van zijn leven een stralende triomftocht te maken. De Geest vormt zijn drijfveer en zijn aandrift. Door Hem kan de mens met Jezus bidden tot God, Abba, zijn Vader … Veni Creator Spiritus, Kom Schepper geest…

Wim Beurskens

23 June 2008
By allerhoogste on 14:35

Apocalypse now

meer info: www.wimbeurskens.nl)
Ooit, drie jaar geleden, op het feest van Christus Koning, het einde van het kerkelijke jaar, werd onze parochiekerk aan de eredienst onttrokken,zoals dat heet. Nu is men bezig haar te slopen. In 1967 was ikmisdienaar, toen zij werd ingewijd. Het was een grote, warme kerkzonder pilaren. De kleine, gele bakstenen van de muren, daar was ook devloer van gemaakt, en zij liepen door tot in het priesterkoor. Demensen zaten rondom het altaar en waren zxf3 meer deel van de mis dan inde oude kerken. En zij werd niet genoemd naar een heilige, maar heettehet Woord Gods, naar wat het Tweede Vaticaanse Conciliehonderden jaren na de Reformatie ook aan de katholieken terug hadgegeven, het Woord Gods.
Voor mij was het geen veilinghal, zoals sommige van dezepost-Vaticaanse kerken werden betiteld. Ik heb er veel in beleefd en ikken er bij wijze van spreken iedere steen. Mijn oma en mijn vader zijnvanuit deze kerk begraven. Mijn oom was er koster. Ooit in eenmoeilijke tijd voor de parochie heb ik met de oude priester, die enkeleweken geleden zijn zeventigjarig priesterfeest vierde, als acoliet eenhele paaswake met hem alleen gedaan. Zoals het moet en met allelezingen.

Als ik meen een fractie te begrijpen van de katholieke liturgie, danheb ik dat in deze kerk geleerd. De eucharistie is voor mij een lichtgeweest in het absolute duister en feitelijk gebeurde dat in deze kerk.In dit gebouw zat leven, dat er elders vaak niet was. Hoe vaak is hetniet voorgekomen, dat de oude teksten voor de eerste keer begonnen opte lichten tussen deze stenen … hebt Gij het onverwoestbaar teken opgericht … breek het geweld in mij …zo ging het juist door deze ruimte. Een door de misdienaars afgesletenkerkboekje heb ik nog meegenomen als souvenir en ik alleen weet waarhet een herinnering aan is. Jezus Christus was hier aanwezig en hoevaak heb ik hem niet zelf ontmoet juist tussen deze muren. De ravagedie er nu te zien is staat symbool voor de ravage die Hij achterlietbij zijn vertrek.

Zondag kon ik het toch niet laten er wat foto’s van te gaan maken. Ende volgende dag moest ik erheen terug vanwege een opname voor deregionale media. Er liep een wethouder rond en het ging al meer overwat er na de kerk zou komen, een brede school. Van wat ik zei op camerableek xb4s avonds op de TV alleen maar overgebleven, dat ik hetx91bijzonder pijnlijk’ vond om aan te zien, die sloop. Ja, pijnlijk vondik het zeker, maar iets in ons zegt ons, dat het daar niet bij magblijven.
Onze ouders hebben aan die nieuwe kerk in Swalmen gewerkt met veel gelden energie. Iedereen deed mee. Nu veertig jaar later wordt zijafgebroken, omdat de mensen er niet meer komen. Dan praat ik er nietover, dat zij nog wel open had kunnen blijven met een beetje goede wilvan het bisdom en van de hoofdparochie. Dat was ook wel zo, maar toch,de rood geverfde, ijzeren spanten, die daar nu nog naar de hemelwijzen, met flarden isolatie eraan, wapperend in de wind, dat is tocheen monument voor x91s Swalmens heidendom.
De afbraak van mijn geliefde kerk heeft zeker een symbolischebetekenis. Het is xe9xe9n kerksluiting in de rij van vele in Limburg en inde hele Westerse wereld. Men hoeft niet al te veel genoegen te scheppenin de onheilsprofetie om hier apocalyptische visioenen van te krijgen.Zeker, de onheilsprofeet krijgt altijd een keer gelijk, als hij maarvolhoudt. Dat is juist de lol ervan. Zoals sommigen van mijn patixebnten,die altijd bang zijn dat ze dood gaan. Eens krijgen zxecj gelijk en ikongelijk. Het is weliswaar een fout in een apocalyptische tijd niet alszodanig te herkennen, maar het is ook een fout daar bij te blijvenverwijlen. Johannes XXIII zei eens, dat hij niet hield van dieonheilsprofeten, omdat zij feitelijk te weinig geloof hadden in deGeest van God. Zeg maar kortweg te weinig geloof. Bij een apocalyptischvisioen moet het dus niet blijven. Maar eerst moet toch wel de diagnoserond komen.
Vrijdag stond ik in Steijl boven de stoffelijke resten van MoederJosepha Stenmanns, een medestichteres van de congregaties waar ArnoldusJanssen de grondlegger van is. Zij moest worden herbegraven in verbandmet haar komende zaligverklaring. En bij die gelegenheid moestenrelikwiexebn worden afgenomen. Laatst in Australixeb vroeg ik een Jezuxefet,of hij de congregatie kende. Natuurlijk, zij zijn in dat deel van dewereld overal bekend, vooral ook in het Verre Oosten. Dat spectaculairefeit, hun verbreiding over de hele wereld in luttele jaren, wordt in dekomende zaligverklaring herdacht. Dat hebben deze mensen teweeggebracht. Op hun geloof alleen. Toen Arnold in de negentiende eeuw inSteijl aankwam, begon hij in een boerenschuur.
De zusters en paters moeten zich nu zorgen maken over het beveiligenvan hun gebouwen tegen brand. Honderden deuren moeten worden veranderden in het naburige klooster van dezelfde congregatie verteldemoeder-overste mij, dat ze in xe9xe9n gang negentien van die groenemannetjes moest laten aanbrengen, die wijzen naar de nooduitgang. Eenonderdeel van de voor een belangrijk deel absurdebrandweervoorschriften, die nu vooral de katholieke kerk in deze streekteisteren. Nee, het oude idee dat stichters in Steijl voortstuwderegeert niet meer. Dan krijg je zoiets. In Roermond moesten enkelejaren geleden de Karmelietessen uit hun klooster van de brandweer.Daarna hebben er nog jaren mensen in gewoond, die op de kamer hun etenkookten op open vuren, zo heb ik mij laten vertellen.
Overal verrijzen nieuwe moskeexebn en onze prachtige, nog nieuwe kerkwordt afgebroken. Geen spatje roest zit er nog op die spanten. Ik zouhet nog kunnen verdragen, dat iedereen van de kerk naar de moskee trok.Maar de mensen blijven toch steken in het retailcentrum, de woonboulevard, de Albert Heijn XL en de futuristische outlet aan de rand van de stad en langs de snelweg. Brrr.En als zij daar nu gelukkig mee zouden zijn, maar dat is voor velentoch echt niet zo. Of slechts maar tijdelijk. Dan hoef je maar eenpoosje met open ogen mijn werk te doen. Bij de dokters heeft het deafgelopen week weer zwart gezien van de mensen. Zo ook bij mij. Opzondag loop ik langs de ruines van mijn kerk en op maandag moet ik tottien uur werken om het af te krijgen. Een bevriende collega kwam inarren moede bij mij langs om te vragen of we er maar toch niet weer eendokter bij zullen halen, want het gaat niet langer zo. En als wij nuals dokters de taak van de kerk over konden nemen en konden bogen opgrote successen in het welzijn van de mensen, maar dat is ook niet zo.De apocalyptische diagnose is dus terecht. Maar toch. Jezus is overal.Dat is xf3xf3k zo, en voordat hij verdreven is naar de grote steden inLimburg, zal er toch nog wel wat water door de Maas zijn gegaan. Enikzelf heb hem weer gevonden in al zijn glorie in het kerkje van Asselt.
Ook in het Oosten kent men het begrip van de apocalyptische tijd en menzit er daar niet mee. Het hoort bij de golfbewegingen van degeschiedenis, niet buiten verantwoordelijkheid van de mens, want ook deapocalyptische tijd is een gevolg van Karma. De Boeddhist raakt erechter niet door in de put. Kijk maar naar de Dalai Lama. Hij ziet ergelukkig uit, hoe ver de droom van een vrij Tibet ook weg is. Entenslotte komt er toch weer de keer ten goede. Die is er in feite al.Het Tibetaans Boeddhisme heeft door de gebeurtenissen in de recentegeschiedenis een enorm vruchtbare periode doorgemaakt. Vxf3xf3r die tijdwas het een beetje achterlijk, zoals de Dalai Lama zelf schrijft. Hetstond nog sterk onder de invloed van de oude Bxf6n religie en zijnbijgeloof. Het Boeddhisme zelf wordt nu juist door de Tibetanen over dewereld gebracht. Zij zijn de autoriteit geworden. En China heeft in devorm van nu geen overlevingskansen, hoe hoog van de toren het ookblaast, hoe machtig het economisch ook is, en hoe hemeltergend hetWesten er ook mee flirt. Het loze gebrabbel zonder de minsteconsequentie voor mensenrechten is immers maar de geweten sussendetekst van de makelaar in koffie, want de handel met China bloeit alsnooit te voren.
En kijk eens naar Franciscus van Assisi, hoe hij in een tijd vanafbraak van de kerk gelukkig was met het restaureren van het vervallenkerkje van San Damiano. De paus droomde dat er iemand kwam die de kerkzou redden. En met de opbouw van dat kleine kerkje ging er inderdaadook weer een nieuwe toekomst voor de kerk open. Het Jodendom heeft indat soort omstandigheden vaak gebloeid. Apocalyptische tijden kunnenook voor de gelovige mens persoonlijk heel vruchtbaar zijn. Het is eentest, die als je hem doorstaat zeker fantastische resultaten teweegbrengt. Kijk eens naar pater Pio. Hoeveel zware tijden heeft hij inzijn leven niet meegemaakt. Jarenlang op sterk water gezet door dekerk, dat hij nauwelijks een mens mocht zien en nu wordt zijn lichaamtentoongesteld, jaren na zijn dood, en men kan de toeloop van mensenniet aan, juist zoals het tijdens zijn leven was.
Nee, de spirituele mens moet in alle omstandigheden gelukkig kunnenzijn, zij het in het volle bewustzijn van de werkelijkheid van de tijd.Dat is de opdracht. Onheilsprofeet zijn is wellicht een aangenaamtijdverdrijf, maar verder geen oorbaar vak, als je niet aan dievoorwaarden voldoet. Ooit hebben ik wel eens geschreven, dat ikwaarschijnlijk onder een spanlaken naar een gesticht gebracht zoumoeten worden, als de kerk van het Woord Gods gesloten werd. Daar zalhet toch niet van komen bij nader inzien. En dat zou ook niet juistzijn. Niet omdat de apocalyptische diagnose niet zou kloppen, maar zijmag niet droef stemmen. Het enige wat de mens droef kan stemmen is dezonde en dat is altijd die van hemzelf, nooit die van de ander. Er isgeen sprake van, dat die slopers gelijk hebben, wat iedereen ook staatte prevelen over de brede school, die natuurlijk juist niet breedgenoeg zal zijn op het punt waarop ze breed hoorde te zijn. En oververanderende tijden, die vooruit gaan, en over met de tijd meegaan enwat voor men wartaal men ook hoort, als de moderne mens voor zich uitstaat te filosoferen.
Het is fout, dit gemopper, ik weet het, en dat komt omdat het toch zoerg is en ik geen heilige ben en omdat de ruxefnes daar nu zo schrijnendstaan. Hoop houden zelfs in het licht van het ergste, dat is wat deGeest van ons vraagt. Treuren om de tijd is geen betamelijke toestandvan het gemoed. Een religieuze mens moet altijd hoop hebben en zijnbest blijven doen. Er bestaat geen mislukking voor de gelovige.Gelukkig ben ik nu toch weer een beetje vrolijk, maar gelukkig wxe9l ookvia de omweg die nu eenmaal hoort. Het was even kritisch en langs deafgrond. Maar nu ben ik, geloof ik, weer in tunemet hen die het vxf3xf3r mij hebben uitgevochten. Alles wat die dierbarestenen van onze mooie kerk te vertellen hebben is met mij meegegaan enniets, geen woord en geen herinnering, zal ervan verloren gaan.

Wim Beurskens

19 May 2008
By allerhoogste on 21:47

Laetare

Wim Beurskens

(Afbeelding: Bissschop Frans Wiertz, Kardinaal Simonis, en de pastoor van Tegelen, John Dautzenberg. Foto genomen tijdens een uitvoering van de Passiespelen, waar Beurskens voorzitter is. Klik op de foto voor een grotere afbeelding)

Vandaag is het half-vasten, mi-carxe8me, ook wel de zondag laetare genoemd, want de kerk verheugt zich zoals gewoonlijk. Midden in de tijd dat de mens zich zijn eigen tekortkomingen te binnen brengt, is er toch weer reden voor blijdschap. Het inzicht in eigen schuld brengt geluk. Felix culpa … de gelukkige schuldige, zo gaat een oud woord.
Op de vergadering van de Passiespelen neem ik zelf geen wijn, als ik die uitdeel bij de rondvraag. Ik ben drooggelegd. Mijn protestantse vice-voorzitter vraagt me, of de medische collegae eindelijk de hand op me hebben weten te leggen. Hij ademt verlicht op, als ik hem vertel, dat ik alleen maar aan het vasten ben. Maar toch zegt hij … wij doen alles op genade. Wij hoeven niet te vasten.
Vorige week heb ik de oude zusters opgezocht in het Sauerland, omdat ze hier uit hun klooster verdreven zijn door de brandweer. De kloosters worden vergeleken met cafxe9 en discotheek. In honderd jaar is er zelfs nooit maar een binnenbrandje geweest, een kaars omgevallen of het frietvet in brand gevlogen. Nu gaat het er nog om, of er voor een honderdduizend euro brandmelders moeten worden geplaatst. Een naburig klooster moet honderd deuren brandveilig maken. Hier in Swalmen vallen ieder ogenblik de slagbomen dicht voor een nieuwe tunnel. Zij zijn er om ongelukken te voorkomen. Er is al een flinke kettingbotsing door ontstaan.
De Verenigde Staten zijn het land van de vrijheid en vrijheid van meningsuiting. Deze week hoor ik dat xe9xe9n op de honderd volwassen Amerikanen in de gevangenis zit, zox92n 2,4 miljoen. Als je er de mensen bij optelt die nog naar de gevangenis moeten of er net uit komen en ook de mensen om hen heen, dan is het daar bijna burgeroorlog. Loop je door Los Angeles heen, dan oogt de politie als de bezettingsmacht van een vreemde mogendheid. Dit is het gevolg van de kritiekloze houding van de Amerikaan tegenover zijn eigen wettische systeem. Hij gelooft erin. En van de media die ondanks de vrijheid van meningsuiting zox92n eenvormige stem laten horen als de strengste censor ze niet had kunnen regisseren.
Natuurlijk zitten die Amerikanen niet voor niets vast. Ze zullen echt wel iets gedaan hebben. Brandveiligheid is belangrijk en brand moeten we niet krijgen. Maar de barmhartigheid is weg en dat is de hond in de pot van alles. Het gezonde verstand ontbreekt. De maat is ver te zoeken. Men is blind voor het absurde. Zo wordt Geert Wilders niets in de weg gelegd vanwege de vrijheid van meningsuiting. Echter ook in Nederland worden de media beheerst door taboex92s en heilige huisjes. Als er nou echt alles gezegd kon worden, vooruit dan met Wilders, maar burgerlijkheid beheerst ook onze beeldschermen. Paul de Leeuw moet Adje op een kruis kunnen spijkeren in de show. Dat zijn de nieuwe makelaars in koffie, zoals Multatuli ze ons al voorhield. Daarom probeert de minister-president ons er ook mee te dreigen, namelijk dat Geert ons geld gaat kosten. En het zou nog wel eens kunnen werken ook.
Vrijheid van meningsuiting wordt in het westen gebruikt ter verdediging van het eigen systeem en dan is het niet meer die fantastische oude waarde, maar gewoon ideologie, de nieuwe makelaardij in koffie. De pers is ook nu wat ze overal is en altijd is geweest, een instrument van het heersende denken. Ik zou zo een rijtje uitspraken kunnen doen -heel wat gematigder dan die van Wilders- waarbij een beroep op vrijheid van meningsuiting mij niets zou helpen. Ik kon dan wel inpakken. De vrije mens in het Westen, waar is hij, zo zucht ik vaak voor mij uit.
Wat Wilders betreft. Als het zou helpen, dan maar de petoet in met hem. In Amerika zitten er honderdduizenden voor minder reden in het cachot. Het gevaar is echter, dat hij dan martelaar wordt en dan zijn we nog verder van huis. Een godslasteringsproces zou veel kans maken, mxe9xe9r als indertijd tegen Gerard Reve, maar het zou Wilders alleen maar helpen. Hij lacht zich toch al te pletter om de stennis die hij maakt.
Erger is nog, dat hij slechts de stem van het volk is, want velen zijn het met hem eens, veel meer nog dan hen die op hem hebben gestemd. De Tweede Wereldoorlog was echt niet voorkomen, als je in 1933 iets definitiefs aan Hitler had kunnen doen. Nee, dat is geen oplossing. Want zo is het ook met Wilders. Als de tijd een Wilders nodig heeft, vind je er drie in een straat. Wilders is een democraat, zoals alle demagogen. Anders kon hij niet gedijen. Hij zegt wat de mensen willen horen. Wat hij zegt is slecht en hij appelleert aan het slechte in de mens, dat in deze zaak blijkbaar overvloedig voorhanden is.
Natuurlijk kan de duivel de Bijbel of de Koran als kookboeken gebruiken. Ze staan vol met voortreffelijke recepten voor hem. De heilige geschriften zijn echter geopenbaard voor mensen van goede wil. Het contact van de mens met de heilige boeken is een dialoog. Is de mens van goede wil, dan komen er goede vruchten. Is hij slecht, dan komen er slechte vruchten. Dat is het gevolg van de vrijheid, die de mens gegeven is. De Koran is een heilig en profetisch geschrift, voor een miljard mensen hxe9t heilige boek, maar je moet wxe9l van goede wil zijn om hem te kunnen lezen. Zoals dat ook voor de Bijbel geldt. Bijvoorbeeld, er zijn talloze sluitende argumenten uit de Bijbel te halen vxf3xf3r de doodstraf -de Amerikaanse protestant kan ze je zo oplepelen, je staat echt met de mond vol tanden-, maar toch weet iedere mens van goede wil -juist vanuit de Bijbel- dat de doodstraf niet kan.
Dat hoort de kerk toch allemaal te zeggen. Trek wat moois aan, zou ik zeggen, fijn paars of kardinaalspurper. En verklaar dan zonder omwegen, dat de uitspraken van Wilders fout zijn. Dat hij hoereert met het kwaad. Praat niet over formele zaken, zoals vrijheid van meningsuiting, maar spreek alleen over inhoud. Geef echt een waarde-oordeel over wxe1t hij zegt. Dan doorbreek je al een taboe. De bisschoppen van Nederland verklaren, dat de heer Wilders niet veel verschilt van de terroristen, die hij zegt te bestrijden. Hij gebruikt de Koran voor slechte doeleinden, zoals ook de terroristen doen. De geschiedenis, ook die van de katholieke kerk, leert, dat zox92n omgang met het heilige geschrift onzegbaar veel lijden teweeg brengt. Veel gewone moslims zullen je dankbaar zijn. Het wordt gezien en gehoord, zoals ik ook al vaker Moslims heb horen zeggen, dat onze Majesteit zoveel voor hen doet. Alleen kun je er niet mee scoren in de krant, je hoort er niet veel van terug, want die zal er nooit positief over schrijven, never nooit niet.
Geert Wilders is alleen te bestrijden door de Islam en door de katholieke kerk. Hetzelfde geldt ook voor de Moslimterrorist, en dat komt omdat het beide oorlogshitsers zijn op dezelfde gronden. Dat kost mensenlevens. De oppositie kan echter nooit komen van het alleen nog maar wat voor zich uit mummelende westerse intellect, dxe9 exponent van ons failliete denken. Het schiet hier hopeloos tekort door zijn totale onmacht. Het kan Geert Wilders niet aan, zoals het evenmin de Moslimterrorist aan kan. Nee, het westerse intellect snapt van de Koran inderdaad niet veel meer dan iets van de dikte van de Donald Duck, en van de Bijbel niet veel mxe9xe9r.
Het hoge woord is er dan dus toch weer uit. Het enige wat helpt is naar de kerk gaan. Preken is het enige wat baat. Daarom, waarom zwijgt de kerk? Zij is de enige, die echt opgewassen is tegen Wilders. Als de kerk haar taak wil waarmaken, dan moet zij wxe9l profetisch getuigen. Wij geloven echter niet meer genoeg in de Heilige Geest. Daarom laat die ons in de steek. We zijn een beetje zeikers geworden. De Heilige Geest moet dus een belangrijk thema worden van onze vastenoefeningen in de laatste weken voor Pasen dit jaar. Als wij weer in Hem vertrouwen, zal Hij ons ook weer komen troosten en helpen. Voor de gelovige mens zijn dingen die fout zitten toch al eens gauw weer in orde. Dat is de les die ik krijg van mijn protestantse vice-voorzitter en ik neem hem dankbaar aan.
Jammer genoeg worden de leiders van onze kerk niet geplaagd door veel kennis van de Islam, laat staan dat zij wat spiritueel rapport zouden hebben met de collegae. Dat is betreurenswaardig. Een magistrale uitzondering was natuurlijk wxe9l de vorige paus. Hij zou wat hebben gezegd, waar iedereen de oren van klapperden. Ooit kuste hij immers met zijn weergaloos gevoel voor drama in het openbaar een Koran. Johannes Paulus II was dan ook geen democraat. Hij had Godzijdank waarschijnlijk nog nooit van het woord gehoord. Daarom kon hij vaak genoeg de waarheid zeggen. En wat is iemand die boven de wet staat toch een geweldige bescherming tegen het absurde. Het Amerikaanse rechtssysteem is immers een protestants probleem, juist omdat er niemand boven de wet staat. Hoe mooi ze ook geschreven is, ze is dan toch absurd en onbarmhartig.
In de katholieke kerk is dat anders. Trekt er iets naar het absurde of naar het onbarmhartige -hoe legaal het ook is-, een grom vanuit de witte soutane van onze man in Rome, en xe9xe9n van zijn secretarissen snelt weg en lost het meteen op: alleen maar goede en fijne brandweerlieden in Noord-Limburg, een emmer water over de computer van de tunnel van Swalmen en Geert Wilders aartsbisschop van een atol in de Stille Zuidzee met Ayaan en Rita als misdienettes, Gerrit die voor Ayaan het wierookvat vult en Neelie met nog wat andere nader te bepalen intellectuelen als kerkvolk.
Wat was het toen toch ook een fijne tijd, toen de vorige paus op het vliegveld van Havana met Fidel Castro horloges stond te vergelijken. Wij wisten wel, dat het wat zou gaan kosten in de VS, -een miljard is het geworden, langs een omweg,-, maar dat mag de vreugde hierom toch niet dempen.
Dus de kerk moet moedig en zonder vrees profetisch getuigen tegen Wilders en de Moslimterrorist. En zij moet vertrouwen hebben in de Heilige Geest, want van haar wordt immers gezegd … et portae inferi non praevalebunt adversus eam … en de poorten der hel zullen haar niet overweldigen. Dan hoef je er ook niet benauwd voor te zijn, als die poorten der hel eens op je af te komen. Want komen zullen ze.
Nee, van religie komt het Westen niet af. En de gelovige mens kan immers eigenlijk niets gebeuren. Het is zondag Laetare. Verheugt U dus, midden in de Vasten, zelfs over Geert Wilders, want hij is maar een instrument om ons op het goede pad te brengen, een armzalige getuige van de geschiedenis, een vastenoefeningetje.

15 March 2008
By allerhoogste on 14:01

Het geluk van de Christen

Wim Beurskens Afbeelding: schilderij Rembrandt van Abraham die zijn zoon Isaak wil offeren.

Meer info: www.wimbeurskens.nl

Vandaag hebben we de kerstboom afgebroken. Vroeger vond ik dat een deprimerende dag. De graue Altag begon weer. Vakantie was nog veraf. Mijn werk is dan stervensdruk. Veel scheidingen komen op gang tijdens de feestdagen, zo was er op de radio. Dit soort trends hebben een weerslag op mijn beroep. Rondom de grote feestdagen heeft de dokter extra veel te doen.
De mens zoekt dan wat en meestal ging ik enkele dagen weg. Vertier moest er toch zijn. En soms werd het een beetje rekken van Kerstmis. In New York liep ik een keer in het museum uit bij een enorme Napolitaanse kerstboom en kerststal uit de negentiende eeuw. Aandoenlijk pastoraal, zoals hij daar stond te tingelen in de grote wereldstad. Een ontroerende oase. Het was op een zondagmiddag en iedereen had het gezien. De mensen stonden er met open mond naar te kijken. En in Rome waren er ooit nog alle kerststallen in de kerken en op het Sint Pietersplein. Het is voor de mens die van kerstmis houdt een echte pelgrimstocht.
Tegenwoordig heb ik zoiets niet meer nodig. Wel vind ik het fijn om de stilte op te zoeken, want, zoals gezegd, heeft de dokter het rond Kerstmis net zo druk als de pastoor. Degenen die in de kerk afwezig zijn, zitten bij de dokter. Kort door de bocht, ik geef het toe, maar er zit veel in. In de apotheek was het op de dag vxf3xf3r Kerstmis zxf3 druk, dat bij de meesten pillen wel het kerstmenu gevormd zullen hebben. Men gaf mij te verstaan, dat het ook hamsteren was voor het komende jaar, als de eigen bijdrage begint. Volgens mij maakt dat het er niet veel beter op. De pastoor klaagde erover, dat er aan zijn Heiligenabend niet veel heiligs was geweest. Hij had missen gedaan van vier uur x91s middags tot half twee x91s nachts.
Thuis zeg ik tegenwoordig, dat het afbreken van de kerstboom ook een feest is, want dan komt Jezus vanuit het kribje in ons hart. Mijn eigen Driekoningen dus, de verschijning des Heren aan de wereld. Het afbreken van de kerstboom is mijn Epifania. Mijn kleine neefje van bijna vijf is op bezoek en hij hoort het. Morgen gaat hij naar het uitroepen van de prins Carnaval, want Carnaval valt vroeg dit jaar. Hij denkt dat ik een goede prins zou zijn, want … Wim is toch al maf.
Jezus in ons hart. Maar daar komt wxe9l wat bij kijken. Over bezit zegt Jezus bijvoorbeeld … van geven word je rijker. Als je van geven armer wordt, dan is er iets mis met je geven, namelijk de lol aan het offer. De echte filantropen zeggen het ook … van geld kom je niet af. Van alles wat je geeft krijg je weer een hele hoop terug. Bill Gates zal het niet op krijgen, ook al is hij nu filantroop geworden. Maar ook de arme mens wordt rijk van het afgeven. Iemand die de geest van het offer niet kent, wordt nooit verlicht … zegt de Bhagavad Gita.
De heiden ziet het offer als iets negatiefs. Het heeft met lijden te maken. Hij geeft iets af, wat hij eigenlijk graag zou houden en niet meer terug krijgt. De heiden moet zich altijd amuseren en rent daar alles voor af. Hij moet het allemaal zelf regelen, hij moet er vaak heel hard voor werken en er ook zinloos voor lijden. Bij al die ellende pepert Jezus het hem dan nog eens goed in … wie het leven bemint, zal het verliezen … en … maar hij die niets heeft, hem zal nog worden ontnomen dat wat hij heeft. En zo komt het, dat de hulpverleners overlopen worden, want wie bereikt er nu wat hij wil? En zelfs dus als je bereikt wat je wil, kom je evengoed bij de dokter terecht.
De Christen wordt door zoiets gelukkig allemaal niet geplaagd. Hij wordt altijd geamuseerd, hij hoeft niets zelf te regelen. Hij moet er vaak hard voor werken, maar door een bepaalde wending in zijn denken vindt hij dat nog leuk ook en zinloos lijden komt niet voor. Van de kerk moeten we elke dag feesten. Elke dag wordt er wel wat gevierd. Zelfs als de kleur in de mis rood is. Dan gaat het over een martelaar. En dat is juist nog extra een feest. Merkwaardig is zoiets niet alleen een feest voor de kerk nu in deze tijd, maar het was het ook voor de martelaar zelf. Stefanus zag de hemel opengaan, toen hij gestenigd werd.
Lol aan het lijden, driewerf nee. Het lijden opzoeken, nog erger. De mens is voorbestemd om gelukkig te zijn, ook in dit leven. En de grootste mensen hebben dat ook zo ervaren. Er bestaan geen ongelukkige heiligen. Van de kerk moeten we iedere dag gelukkig zijn. Maar daar hoort dan wel het offer bij. Het offer hoort bij de mens, die leeft in geloof, hoop en liefde. Tot het leven in de ruimte met deze grootse coxf6rdinaten is alleen de mens in staat. Dat is de dimensie, waarin het geluk van de Christen ontspringt. Het offer is de heraut, die de weg wijst tussen de coxf6rdinaten in deze hemelse ruimte. Maar het is er vaak ook al het toegangsbewijs van. Zoals de mens rechtstreeks wordt aangesproken bij het offer van Isaak door Abraham. Omdat gij dxedt gedaan hebt en Mij uw zoon, uw enige, niet hebt willen onthouden … zal ik U overvloedig zegenen … zegt de engel van God tegen Abraham. Het echte offer leidt altijd tot nxf3g iets mooiers. Het geeft zelfs zin aan het zwarte. Het ergste is er nog niet tegen bestand, zo vertelt ons het verhaal van Abraham.
Het offer buiten deze ruimte heeft geen zin. En het offer met een andere bedoeling willen ze daarboven niet eens. De heiden kent het offer niet, tenzij het bijgelovige offer, maar dat is een ritueel van bezwering, en geen offer in Christelijke zin. En over dat soort offers van weinig waarde spreekt Jezus hier ook … Ik wil liever barmhartigheid dan offers.
Er bestaat geen offer zonder geloof … het offer zonder geloof heeft geen inhoud … zegt de Bhagavad Gita. Het is dwaasheid. Je zou wel gek zijn. Maar de Christen moet zijn hele dagelijkse leven in dit licht stellen. Om een heel leven te wijden … aan het offer is waanzin voor het verstand … zegt Sxf8ren Kierkegaard, maar voor de Christen is het wxe9l de enige weg naar orde. En de Bhagavad Gita zegt … voedsel betekent leven voor alle schepsels en het voedsel komt door regen van boven … het offer brengt de regen van de hemel … het offer is heilige activiteit.
Het offer van Jezus aan het kruis was een Umwertung aller Werte. Sindsdien kun je op Hem vertrouwen bij alles wat je overkomt. Wees niet bezorgd voor je leven. Hij heeft een nieuwe wereld gemaakt, of beter gezegd, hij heeft de mens in staat gesteld de werkelijkheid te zien zoals ze is. De mens, die anders gedoemd is slechts de schaduwen in de grot van Plato te zien. Jezus, zoals we binnenkort zullen zingen in de vasten, was de janua caelestis, de toegang tot de hemel, want inderdaad, de mens die deze weg gevonden heeft, staat oog in oog met de hemelpoort, ook al in dit leven. Thomas xe0 Kempis wordt niet moe om erover te spreken … als je het punt hebt bereikt, wanneer moeilijkheden je licht en zoet toeschijnen om Jezusx92 wil, dan is alles goed met je, want dan heb je de hemel op aarde gevonden.

En de Gita zegt hetzelfde …

Bereid je voor op oorlog met vrede in je ziel. Ben in vrede bij genot en pijn, in winst en verlies, bij overwinning en als je de strijd verliest. In deze vrede is er geen zonde. De vrede van de ziel. Dat is het dona nobis pacem van het Agnus Dei in de katholieke liturgie. En Jezus … en wie zijn kruis niet opneemt en Mij volgt, is Mij niet waardig. Wie zijn leven vindt zal het verliezen. En Wie zijn leven verliest om Mijnentwil, zal het vinden.

Het leven vinden, dat is wel het grootste wonder dat een mens kan overkomen. Het is het geluk, dat iedere mens zoekt. Dat kan sinds Bethlehem. En de laatste post, die door de heraut van het offer wordt aangedaan, is die van de liefde. En dit is ook het ogenblik, dat het applaus van de hemelingen begint voor de mens van goede wil … zoals Maulana Rumi zegt …

My sad heart is a lively sacrifice to my Beloved.
I am enamoured of my own grief and pain,

For it makes me well-pleasing to my peerless King.

Philo van Alexandrixeb begint zijn zin met een zwaar accent, maar zij eindigt met dat waar het menselijk bestaan over gaat … maar de prijs die ligt te wachten voor hen die Mij dienen om Mijnentwil is die van de vriendschap … en dat is het mooiste wat er is voor de mens. Het is het offer, dat voert tot de Beminde. Kerstmis is oneindig te rekken. Nicht nur zur Weihnachtszeit … schrijft Heinrich Bxf6ll. Voor de Christen is er nooit een graue Altag.

20 January 2008
By allerhoogste on 21:45

Kerstmis 2007

Meer info: www.wimbeurskens.nl

Op RTL wordt de kerstoptocht in Almere aangekondigd. Lichtende praalwagens met buigende kerstmannen en donkere stemmen. Het geloof is niets voor de marge van het leven, inderdaad. Het levert een kijk op de werkelijkheid, die alles doordringt. Ook op de hele dagelijkse wereld, altijd en overal. Ook als het niet over geloof gaat. Ik kan het dan ook niet meer aanzien, de media, en de winkelstraat mijd ik als de pest. Ik ren met mijn wagentje zo vlug als ik kan door het tuincentrum. Ik heb toch die kerststerren en skymniax92s nodig voor bij mijn kerstbomen. Alleen heb ik te doen met de mensen achter de kassa. Dat ze zo aardig zijn, terwijl ze er de hele dag zitten. Daar sta ik toch van te kijken.
Laatst heb ik me laten verleiden de Da Vinci-code te zien. Dat de mens van onze tijd zin en onzin niet uit elkaar kan houden, xe0 la bonheur, maar het gaat toch het voorstellingsvermogen te boven, dat zoiets als deze film loopt. Het gepraat over klimaatsverandering, de politiek, veel in de geneeskunde, mijn eigen beroep, alles druipt van de ideologie en het bijgeloof. Deze week had ik een nascholing over stoppen met roken. Het had niet veel gescheeld, of ik was er alsnog mee begonnen, terwijl ik nog nooit een sigaret heb aangeraakt. Balkenende wordt gevraagd of hij de ouders van kinderen, die de komende jaren zullen sneuvelen in Afghanistan, kan garanderen, dat het zin had. Hij zegt ja.
De mensen van oude tijden trokken zich dan uit de maatschappij terug. Zij ergerden zich niet op de wereld en werden er niet depressief van. Laat de wereld met zijn hol geschetter achter je. Benedictus maakte zich hele tijden van zijn leven niet zox92n zorgen om de medemens. Hij had de handen vol aan zichzelf. Daarom ging hij ook weg uit de wereld. Teresa van Avila stichtte een beschouwend kloosterorde om te zoeken naar het wezen van het bestaan. Beschouwende kloosterlingen sluiten zich niet op om er zelf niet uit te kunnen, maar om de wereld er niet in te laten. En van lieverlee konden zij tenslotte toch wxe8l weer heel wat doen voor de mensen.
Zo gezegd, zo gedaan. Dat wil ik dus ook. Ik trek me uit de wereld terug en ga mijn eigen ding doen. Door de drukte heen zal ik mij mijn eigen, spirituele Kerstmis organiseren. De oude teksten lezen. Psalmen die over hoop spreken, de weergaloze schoonheid van Jesaja en natuurlijk de kerstverhalen zelf bij Marcus en Lucas, die ik zo mooi mogelijk probeer uit de beelden onder de kerstboom. En dat is weer gelukt dit jaar, al zeg ik het zelf. Je kunt eraan zien dat het echt gebeurd is. En dan die eerste regels van het evangelie van Johannes, waar ons wordt aangezegd, dat we kinderen van God kunnen worden. Dat zijn de woorden die de mensen door de tijden heen licht hebben gebracht. Ik heb een CD met kerstliederen van Jessye Norman op staan. De ijle tonen van vreugde, die de mens voor zich uit zingt, als hij na de grootse stormen van het leven het laatste baken passeert en de haven in zicht krijgt met de hemelse rede in de verte. Fantastisch. Dit is mxe9xe9r dan sfeer en romantiek. Dit gaat ergens over. Dit is echt.
Zox92n voornemen had ik, totdat zich er ineens een onverwachte bezoeker uit Leuven aandiende. Alles zit haar tegen. De studie loopt niet. Grote problemen met de gezondheid. De psychiater gaat in het nieuwe jaar aan het werk. De medicijnen zijn al voorgeschreven. Zij heeft niemand. Haar eenzaamheid is verstikkend tastbaar bij ons onder de kerstboom. Het drukt op het hele gezelschap. Zelfs mijn agogisch handige nichtje krijgt niks op gang en gooit de handdoek in de ring.
De bezoeker is van ontzettend goede wil. Zij wil zo ontzettend graag meedoen. En zij heeft er zo ontzettend veel recht op. Ik herinner mij een weeskindje vroeger, dat bij onze achterburen te logeren was. Goede mensen, die altijd zoiets deden. En die stuurden haar naar ons toe om te spelen. Dat vonden wij griezelig, zox92n weeskindje. Ik zie haar nog staan -en dat beeld vergeet ik van zijn leven nooit meer- aan de andere kant van het hek, met de handen aan de tralies. Verongelijkt en verdrietig.
Ik bracht de bezoeker x91s avonds terug naar de trein. O, het is een dubbeldekker … zegt ze, als de trein vanuit het donker binnen dendert. Ik zie haar nog lopen en een plaats zoeken bovenin. Ze kijkt niet meer naar me, als de trein zich in beweging zet. Langzaam verdwijnen de rode lichten in de verte. Als ik het station uit loop, hap ik naar de adem. Wat moet zox92n kind … denk ik bij mezelf. Nee, dat kun Je niet toelaten. Ze heeft geen kans. En alleen Jij kunt er iets aan doen. Ik denk aan Jesaja. … Ik laat Mij zoeken door hen die niet naar Mij vragen, Ik laat Mij vinden die Mij niet zoeken. x91Hier ben Ik, Hier ben Ikx92 .
Exe9n van mijn patixebnten ligt vlak voor Kerstmis te sterven in het verpleeghuis. Nu moet er wat gebeuren … zegt ze. Ik hou het niet meer vol. Hier heb je een afbeelding van pater Karel Houben. Die is pas heilig verklaard. Ik zeg … dan zullen we maar een noveen houden, want in het verpleeghuis heb ik niets te zeggen. En zij … je moet juist deze afbeelding gebruiken. Daar heb ik wat mee gedaan. Ingestraald. Zij zat erg in het paranormale en heeft op die manier heel veel voor mensen gedaan. Ik heb vaak mensen naar haar toe gestuurd en zij hielp mij ook. Op de negende dag ben ik nog eens gaan kijken. Ze was nog helemaal helder, maar ik zag dat het niet meer lang zou duren en de volgende dag is zij gestorven. En nu is zij met Kerstmis in de hemel. Ieder mens krijgt bij zijn aankomst in de hemel een applaus … zei ze laatst. Dat van haar zal nog wel niet afgelopen zijn, want zij was een echte. Een oude, Duitse militair vertelde over die Kerstmis in Stalingrad in zijn jonge jaren. Hij had daar natuurlijk niets te zoeken, maar het was hem ook maar overkomen. Die winter in de ketel van Stalingrad was van een zeldzame gruwelijkheid, xe9xe9n van de ergste feiten uit de Tweede Wereldoorlog, maar met Kerstmis had hij een boog van licht gevoeld naar Duitsland toe, naar zijn familie, in de kraakheldere, ijskoude nacht. Het was de mooiste Kerstmis uit zijn leven. En dat is niet alleen maar sfeer. Zoals het ook niet alleen maar sfeer was, toen in de Eerste Wereldoorlog ooit een keer met Kerstmis de soldaten uit de loopgraven kwamen en kerstliedjes met elkaar zongen.
Bij ons, in het kerkje in Asselt kun je met versieringen sfeer maken. Het is een kerk voor op een kerstkaart. Van buiten en van binnen. Vanmorgen stonden ze te overleggen, of een bepaalde rode lap nu wel of niet op het altaar thuis hoorde. De xe9xe9n vond het te druk worden, de ander vond hem erbij horen. De kerstversiering zag er al prachtig uit met zijn weelderige bloemstukken. Dit is zover als het kan gaan om van een ruimte een heilige ruimte te maken. Dit is werkelijkheid … dacht ik … al gaat het maar om een rode lap. En als we vanavond vanuit de sacristie over het oude kerkhof van achteren de kerk binnenkomen, zal de aanblik de monumentale gebeurtenis waardig zijn.
Een engel uit Leuven was dat, die mij aanzei, dat ik mij gedraag als een Scrooge met mijn spirituele Kerstmis. Dan wordt het iedere dag maar laat. Je moet er wat aan doen … zeggen de assistentes. Dit hou je niet vol. Ik mag blij zijn, dat ik dit werk mag doen. Het is vaak een kruis, maar meer nog een genade. En met beide moet de mens blij zijn. Dit is mijn Kerstmis. En die teksten, die krijg ik tussendoor ook nog wel gelezen. Nee, defaitisme is een zonde. Een Christen moet hoop hebben. Ja, dxe0t is ook Kerstmis, een haast gewelddadige en verpletterende hoop dxf3xf3r alles heen. Vreugde waar de mens alleen het zwarte voelt. Licht in het absolute duister, onverwachts en wonderbaarlijk. Voor iedereen. Als er ook maar xe9xe9n student ergens op zijn kamer zit te treuren met Kerstmis … het is voor Jou een kleinigheid haar te helpen. Hoeveel mensen zullen niet naar Karel Houben getrokken zijn daar in Dublin, voor wie er ook geen hoop meer leek te zijn? Jesaja voorspelt het al … nog vxf3xf3r zij roepen zal Ik hen antwoorden, terwijl zij nog spreken zal Ik hen verhoren.
In Asselt zongen we op de laatste zondag van de Advent het rorate coeli. Dauwt, hemelen, van boven, en laat de wolken regenen de Gerechte. Dat wil ik ook voor al die lijdende mensen, die zelf geen uitweg zien en die niet eens zoeken. Dat Rorate Coeli, daar heeft die bezoeker uit Leuven recht op. Jezus, jij bent een ster, die een licht is voor de angstigen … zei Sxf8ren Kierkegaard. Het enige licht dat hier nog kan stralen is de ster van Bethlehem. Bij mijn spirituele tour valt mijn oog op het stadsgezicht van Toledo door el Greco. Het is van een geheimzinnige schoonheid. El Greco schilderde niets zomaar. Zou hij het als een soort Bethlehem hebben bedoeld? Met de groene velden van Efrata op de voorgrond?
Er is niemand uitgesloten van Kerstmis. En dat onmogelijke hoop ik nu ook, dat het ook Kerstmis wordt, voor hen voor wie ik geen raad meer weet. De mens kan aanspraak maken op niet veel in het leven behalve op dit allerhoogste. Hij kan over geen enkel lijden in opstand komen tegenover God, maar dit ene, daar heeft hij recht op, dat hij kind van God wordt. Hij wordt weerloos, maar hij krijgt dan ook toegang tot de vreugde, die door niets meer aangetast kan worden. Dat zal straks mijn bidden zijn in de nachtmis. Er is alleen optimisme mogelijk, als je kunt bidden. Maar die vreugde is dan ook onverwoestbaar. Ook dat komt door Kerstmis. Jezus is de vervulling van het eeuwige heimwee van de mens naar zijn bestemming. Hij was werkelijk een ster, een superster. Hij is de Verlosser, omdat Hij de sluitboom, die de mens weerhoudt van de vreugde, voorgoed verbrijzelt. Gij breekt hem stuk als op de dag van Midjan … zo zegt Jesaja in de nachtmis. Zalig Kerstmis

26 December 2007
By allerhoogste on 11:47

Geestelijke crises

meer info: www.wimbeurskens.nl

Foto (Jan Oehlen): Gerard Reve op bezoek in het theater van de Passiespelen in Tegelen.

Het is niet mogelijk te schrijven over geestelijke crises, als je er zelf nooit een hebt gehad. Als dat wxe9l het geval is moet je je evengoed afvragen, wat het nut is erover te schrijven. De natuurlijke aarzeling die men voelt om zich zo publiekelijk te etaleren is gezond. Teresa van Avila schrijft, omdat ze moet van haar biechtvader. Een beetje zin ziet ze er zelf ook wel in … zodat andere mensen zich misschien niet zo hoeven af te tobben zoals ik moest. Weliswaar kan een dokter niet alle ziektes zelf gehad hebben, maar bij deze is het toch wel handig.
Als ik in de pauzes van mijn crisis wat bij kwam, ging ik regelmatig voor een dag naar Londen om aan de Charing Cross Road en de Tottenham Court Road boeken te kopen. Daar liep ik dan de schappen langs om te zoeken naar teksten, die beschreven wat ik had gehad en soms nog zou krijgen. En wat ik er eigenlijk mee aan moest. Het stond er vol van, uit het Oosten en uit het Westen, en uit de Islam. Het Christendom puilt ervan uit. Overal stond het, maar nergens op een medische afdeling. Gelukkig. Zoals die ene keer, toen ik >s avonds de boekhandels langs ging om mijn tassen op te halen en het er te veel bleken te zijn om in xe9xe9n keer te dragen. In delen heb ik ze toen naar de metro gesleept, van lantaarnpaal tot lantaarnpaal, zodat ik ze nog net in het zicht had. Een mens doet veel, als zijn leven ervan af hangt.
Waar ik ondertussen zeker van was, was dat de oplossing dxe1xe1rin stond, in die boeken. Niet in de psychiatrie-boeken waar ik zo fobisch van werd, dat ik er niet eens meer in durfde te kijken. Nu dat al lang niet meer zo is weet ik, dat het fobische zijn grondslag niet vond in de herkenning. Want wat ik had was veel erger. En het was door de psychiater niet op te lossen. Het waren in wezen rexeble angsten, die ik toen echter niet kon duiden. Het was de angst voor het wereldbeeld van de psychiatrie, dat me van de regen in de drup zou helpen.
Die teksten waren lichtstralen in het absolute donker. Het was hetzelfde donker als het mijne, terwijl ik steeds maar had gedacht dat ik iets bijzonders had. Een soort fatale schakelfout, die bij de teloorgang van het apparaat niet eens eindigt. En het licht dat in het duister straalde bij die schrijvers, dat wekten die teksten ook in mij op. Het was dus wel veel erger dan op die bladzijden der psychiatrie, maar het was tenminste niet ziek en hopeloos. Ik kon er zelf wat aan doen en de hulp die ik er van buiten bij nodig had zou vanzelf komen. En ze is ook vanzelf gekomen. Het was zogezegd normaal en dat was een onuitsprekelijke verademing. De opdracht was enorm, maar er was tenminste een oplossing. En het bleek een pad uitgesleten door tallozen in de geschiedenis van de mens. Tot mijn oneindige verbazing bleek ik normaler dan ik zelf ooit voor mogelijk had gehouden en niet zo gek als ik toch wel lang heb gedacht.
Vreemde verwantschappen en verre vriendschappen ontstonden, dweperijen soms, zoals met die man uit Tus in Perzixeb, Abu-Hamid al-Ghazzali, die verzucht … om deze reden moet men medelijden hebben met de profeten onder de mensen. Hun kwellingen, door het gebrek aan begrip bij de mensen, zijn voor hen een beproeving en een test door God. Dergelijke moeilijkheden zijn hen toegewezen door een van eeuwig voorbestemd besluit. Ver weg in de geschiedenis, uit een ander deel van de wereld, uit een andere godsdienst en cultuur, maar wat hij gevoeld heeft, toen hij zat te bidden in de moskee van Damascus en wat men bedoelde toen men sprak over zijn almaar toenemende functionele afbraak totdat hij niets meer kon, dat wist ik. Die eeuwenoude en verre teksten waren een boog over tijd en ruimte naar mij toe. Ik las ze met de pen in de ene en de zakdoek in de andere hand. Dat er mensen waren geweest die hetzelfde hadden beleefd, dat was een openbaring, en ook dat het zo goed met ze was afgelopen en dat ze zo gelukkig waren geweest, ook nog in dit leven. Niet te begrijpen. Tussendoor is het belangrijk om te zeggen dat ik mij niets verbeeld, want dat is de hond in de pot van alles. Onze moeder de heilige kerk, die overal wat op weet, zegt dan dat ieder mens een profetische taak en plicht heeft. En daar kwijt ik mij nu alleen maar van.
Sxf8ren Kierkegaard verhult in zijn teksten het eigen verhaal, aanvankelijk zelfs onder pseudoniem, maar in zijn zwaar theoretische verhandelingen schemert hijzelf altijd door. Bij Gerard Reve is het andersom. In zijn boeken is het eigen verhaal uitentreuren uitgesponnen. Bij hem echter schemert het bloedstollend serieuze overal doorheen. Als je dat niet ziet, is Kierkegaard een zwaarmoedige theoloog en Reve een viezerik. En dat terwijl hun belevenis dezelfde is en ze feitelijk hetzelfde willen zeggen.
Toen Reve een keer in Tegelen was voor een voorleesavond, had ik een rol in het programma van de dag erna. Daarom stond ik in de coulissen van de zaal. Gerard heeft graag rode lippen, als hij voorleest … zei zijn Xantippe tegen de visagiste. Een ander merkte op voor serieus … ik ken een schrijver, die niets van een ander leest, omdat hij anders bang is niet meer origineel te zijn. De dirigent van het meisjeskoortje kwam happend naar adem van het toneel af … moeten we dat echt allemaal aanhoren? En er liepen ook wat intellectuelen rond. Die zagen iets emancipatiefs in Gerard. Reve als emancipator, for crying out loud. De enige realisten daar in die coulissen waren de meisjes van het koor, die op de foto wilden met Thom Hoffman. En verder de meester zelf natuurlijk, en ik. Toen Reve weer eens het toneel op moest, zei hij … eerst pissen. Ietwat vermoeid, omdat het nog steeds werkte bij de vertrouwelingen. Met haar feilloze instinct hield ook de kerk van hem, niet al te openlijk, want je wist natuurlijk nooit welke streek hij je nog zou leveren.
Het gaat nooit meer over. De verbazingwekkendste bevinding is nog wel dat het bestaan zin heeft en dat het nog leuk is ook. Menigeen die wat nadenkt komt niet zo ver of leert er hoogstens op een gebrekkige manier mee leven. Maar een gesukkel blijft het dan toch. Met alle gewicht echter, dat zox92n ervaring heeft, kan dxe1t inderdaad worden gezegd: het bestaan heeft zin. De figuur in de schreeuw van Edvard Munch, Sxf8ren Kierkegaard met zijn Sygdommen til Dxf8den, de ziekte ten dode, de uitgemergelde asceten op de schilderijen van eeuwen her, Siddharta Gautama, toen hij voor de eerste keer een lijk zag, Leo Tolstoj in het posthuis van Arzamas, ze hebben allemaal hetzelfde meegemaakt. De afbraak van die vriend uit Tus, ik weet er alles van. Ooit beangstigden zon schilderijen en teksten mij. Misschien omdat ik er een voorgevoel van had, dat het mij ook nog eens zou overkomen. Heel vroeger las ik eens … variety of men. C. P. Snow beschrijft daarin een ontmoeting met Dag Hammarskjxf6ld en hoe zijn eenzaamheid van hem af had gestraald. Ik herinner mij hoe de rillingen mij hiervan over de rug liepen. Maar nu ik weet Wie erachter zit krijg ik er een kick van. Die asceten werden zo bleek, niet omdat ze zich iets ontzeiden, maar omdat ze tenslotte nog mxe9xe9r wilden dan ieder ander. Wie Mij bij de mensen belijdt, hem zal Ik ook bij Mijn Vader in de hemel belijden … zegt Hijzelf.
Dxe9 geestelijk crisis van de mens, of noem het maar gewoon de ervaring van bekering, je kunt het zo erg niet bedenken of het hoort erbij en de enige uitweg is Jezus Christus. Later heb ik mij bedacht, dat Hij ook de oorzaak van alles was. Een soort Middeleeuws godsbewijs dus, ongeldig zoals alle andere weliswaar, maar als een mens zich zo slecht kan voelen, dat de grenzen van leven en dood lijken te verbleken, dan moet God wel bestaan. Het is de donkere nacht van de ziel, die zijn bron heeft in de werkelijkheid van alle dingen. Dat is een wonder en meer heb je dan niet nodig. Hoewel Dag Hammarskjxf6ld zegt, dat het daarmee niet op zal houden, want … het laatste wonder zal nog groter dan het eerste zijn.
Waar ik hier niet over schrijf is over de chamber of horrors zxe9lf, ik blader niet in de Enzyklopxe4die des Grauens. Enerzijds is dat een soort etaleren, waar ik toch nog een aarzeling over voel om het te doen. En ieder mens heeft het ook weer een beetje anders. Ongelukkig is ieder op zijn eigen manier, gelukkig is iedereen op dezelfde manier … zegt Leo Tolstoj al in de eerste regels van Anna Karenina. Het gaat niet om het veelkleurige palet van de bestaansangst. Het gaat erom dat zij er is. Teresa van Avila beschrijft haar eigen blik in de hel. Het heeft iets komisch en dat komt omdat zij haar achter zich heeft gelaten en omdat zij haar hoofdbewoner als lachwekkend heeft herkend. Maar het komt dus ook, omdat de verschijningsvorm van de bestaansangst zo persoonlijk is dat het voor anderen niet herkenbaar is. En dan krijgt het al gauw iets komisch. Zo ken ik iemand die angst heeft voor knopen. Het heeft niet veel zin om dergelijke angsten te beschrijven en dus ook niet om ze bijvoorbeeld aan te pakken bij de knoop. Daarom schrijf ik wat dat betreft ook maar niet over mijzelf. Men heeft er niets aan.
x91s Mensen angsten hebben alle kleuren van de regenboog. En de vuistregel is dan, dat er niets is wat er niet bij hoort. Er is niets wat buiten de orde valt. Niets beleef je wat iemand anders niet ook al heeft beleefd. Maar dan toch, hoe onmogelijk het ook lijkt, als er een wonder moet gebeuren dan gebeurt het ook. Sxf8ren Kierkegaard schrijft in fear and trembling over zichzelf. De crises van de mens kan vormen aannemen van het drama van Abraham, die zijn zoon moet offeren. Geen lijden kan er toch groter zijn geweest dan toen hij met Isaak naast zich zwijgend voortliep naar de berg More. Maar toch, zegt Kierkegaard, Abraham geloofde. Hij wist niets, maar hij geloofde dat er een uitweg kwam. Het fear and trembling van de mens kan verbazingwekkende vormen aannemen, -men zou ervan opkijken als men het allemaal wist-, zegt Kierkegaard, maar toch, niets ervan is bestand tegen wat van alle eeuwigheid x91s mensen erfenis is geweest. Niemand is ooit verloren.
Het oprecht schrijven over deze ervaring zou eveneens een publieke biecht moeten inhouden, maar zoiets hebben de biechtvaders altijd verscheurd. Daarom schrijf ik daar ook maar niet over. Een deel ervan was bij mij in ieder geval zomaar leven, als een kip zonder kop, en dat is al erg genoeg. Het leven heeft een urgentie en een onmiddellijkheid, die als je dat overziet ook al een staat van zonde teweeg brengt. Gele bladeren hangen aan de boom van je leven. De boodschappers van de dood staan al te wachten. Je gaat op een reis, ver weg. Heb je enig proviand voor de tocht? … zo zegt de Dhammapada. Het leven is missie. Bij de mens hoort passie. Hij moet tot het uiterste gaan. Cherubijnen en seraphijnen hangen vol verwachting over de rand van een gat in de hemel, kijken elkaar aan en zuchten dan … hij doet niks. Iedereen die zoiets heeft gehad jammerde altijd over hoe slecht hij van te voren leefde en dat doe ik bij deze dan ook maar. Als je dxe1t voelt, is het een goed teken. Laat je nooit door de psychiaters wijs maken, dat die gevoelens worden geregisseerd door chemische stoffen in de hersenen, of dat het aan de opvoeding ligt of aan een of andere neurose, want dan ben je wxe9l verloren. Je voelt iets waarmee je over de grenzen van tijd en ruimte heen God kunt vinden en de mens en tenslotte je eigenlijke zelf. Laat je er -werkelijk in Godsnaam- geen serotonine-heropnameremmer voor geven. Loop je met de ziel onder de arm door de stad en voel je daarbij dat je er tot dan toe nog niets van terecht hebt gebracht, dan heb je een aanhaakpunt naar het leven. Hou je aan die gedachte vast, want het is de eerste trede van de trap die voert uit de put. Het is het eerste dwalen in de doolhof, die tenslotte volgens de allergrootsten toegang geeft tot de tuin van Eden. Vind je jezelf een mesthoop, hoera. Denk dan aan Teresa van Avila, die er zich zo over verwonderd heeft dat op de mesthoop die zij zelf was nog zox92n mooie bloem kon groeien.
De enige horror die ik mij nu nog kan voorstellen is dat Hij me erin had laten zitten. Nee, dat moet ik niet zeggen, want zoiets doet God niet. Soms heb ik wel eens gebeden of Hij ook wel zeker wist dat Hij me goed in de gaten hield en eerbiedig gevraagd of Hij het alsjeblieft niet al te bont wilde maken, want …. als de Heer die dagen niet verkort had, zou geen mens gespaard blijven; maar Hij heeft die dagen verkort omwille van de uitverkorenen die Hij zich uitgekozen heeft. Hij begint aan zoiets niet, als Hij niet ook de weg ten leven wil laten zien. De enige horror die ik me nu nog wxe9l kan voorstellen is, dat Hij er niet aan was begonnen. Dan had ik nu nog steeds rond gelopen als een kip zonder kop.
Toen ik het nog niet begreep indertijd, had ik al alles voor wat verlichting over gehad. Ermee kunnen leven zou al fantastisch zijn geweest. Een mens zoekt dan naar van alles, doodlopende wegen ook, maar dan zegt Thomas xe0 Kempis kortweg … kom tot Mij als de strijd hard met je gaat. Je traagheid om tot bidden te komen is het grootste obstakel om mijn hemelse troost te verkrijgen, want , terwijl je oprecht Mij zou moeten zoeken wend je je eerst tot allerlei andere uitwegen en hoop je je te herstellen met wereldse middelen. Het is alleen als dit allemaal heeft gefaald, dat je je herinnert dat Ik de Redder ben van allen die hun vertrouwen op Mij stellen, en dat er geen effectieve hulp, geen wijze raad, en geen blijvende remedie kan zijn, behalve van Mij. Om dit soort regels kan ik sindsdien nooit meer op stap gaan zonder de tekst van de man uit Kempen. Zij moeten wel in de hemel geschreven zijn. De mens kan niets zelf … zei me vanavond een oude zuster hier in Turijn. Vertrouw op God die altijd het goede met je voor heeft en je kunt alles. Zij vertrouwt overigens ook erg op de engelbewaarder. Die heeft inderdaad de handen vol aan iemand in geestelijke crisis, want men is dan geneigd in zeven sloten tegelijk te lopen. De hemeling moet overuren draaien, maar je kunt er zonder meer op rekenen, dat hij het zonder morren doet.
Wat lange tijd slechts de pijnbank van het leven leek, bleek de kwijnende vlaspit te zijn in de vooreerst aardedonkere schatkamer ervan. In die tijd dacht ik … wat moet er van me worden? Nu weet ik niet wat er van me had moeten worden zonder die ervaring. Ik kan het me niet meer voorstellen. Het is mijn weg geweest. Natuurlijk hoef je geen xe9xe9n boek te lezen. Het gaat om het idee. Er zijn vele wegen en er zijn er geen fout bij de mens van goede wil. Maar het gaat wel altijd om Hetzelfde. Het is geen weg met een zichtbaar einddoel, maar een weg met een altijd wijkende horizon. En het is voor niemand een gebaande weg. De mens moet hem zelf vinden, niet met behulp van zijn verstand, want dan komt hij nergens, maar al lerend te vertrouwen op God.
In het oude Rusland stonden langs de weg werstpalen, die in de met sneeuw bedekte, winterse ijsvlakten de loop van de weg aangaven, ongeveer een werst uit elkaar, zodat in een sneeuwstorm alleen de volgende nog juist te zien was. De helden van Tolstoj en Dostojewski bewogen zich erlangs voort, omdat hun scheppers zich er zelf langs voortbewogen hadden. Af en toe schijnt de lamp van de weg, zoals Kardinaal Newman al zei, niet ver vooruit, soms maar net voor de voeten. Dan is de mens in crisis en zo leert hij te vertrouwen op zijn God.

20 December 2007
By allerhoogste on 10:19

Share This:

Share This:

Over de kredietcrisis

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This:

Share This: